Bolasog`un

BOLASOGʻUN — oʻrta asrlardagi yirik shahar (7—14-asrlar). Qad. Yettisuv viloyatining markazi. Uning xarobalari Toʻqmoq shahri (Qirgʻiziston) ning jan.gʻarbida, 12 km masofa (Chu vodiysi) da joylashgan. Tarixda Goʻbaliq ("Yaxshi shahar"), baʼzan Koʻzbaliq, Qoʻz ulush, Xosun ordu (Kuchli Oʻrda) deb ham atalgan. Bolasog‘un 11-12-asr 1-yarmigacha qoraxoniylar 12-asr 2-yarmidan qoraxitoylar davlati poytaxti. 14-asrdagi oʻzarourushlar natijasida vayron boʻlgan. Maxmud ibn Valining "Bahr ul-asror" asarida yozilishicha, B.da 12-asr da 40 ta jome va 200 ta kichik masjid, 20 ta xonaqoh boʻlgan. A. N. Bernshtam olib borgan arxeologik qazishlar natijasida shahar chekkasida 7—8-asrlarga oid budda ibodatxonasi qoldiqlari topilgan.

Adabiyotlar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Bolasog‘un – o‘rta asrlardagi muhim siyosiy va harbiy tuzilmalar va davlat idoralari tizimlari tarkibiga kirgan o‘ziga xos tarkibiy bo‘linma yoki harbiy xizmatchilar guruhidir. Uning ma'nosi va roli turli davrlarda va hududlarda bir oz farqlanib turishi mumkin, ammo umuman olganda u Markaziy Osiyo va Eron hududlarida mavjud bo‘lgan feodal tizimlar va davlat boshqaruvi tizimlarining bir qismi sifatida qaraladi.

Qadimgi va o‘rta asrlardagi turkiy va forsiy davlatlarda, ayniqsa Samarqand, Buxoro, Xorazm kabi markazlarda bolasog‘un atamasi ba'zan podshoh yoki hukmdorning yaqin xizmatkorlari, unga sodiq askar va rasmiylarning guruhini anglatgan. Ular ko‘pincha davlat mudofaasida muhim rol o‘ynagan, shaharning ichki tartibini saqlash, harbiy kampaniyalarda qatnashish va yangi qonunlarni bajarishda yordam bergan.

Shuningdek, Bolasog‘un ijtimoiy tukhtirishda ham ahamiyatli bo‘lib, u kichik feodal tizim elementlariga o‘xshab xizmat qilgan va hukmdorning qudratini mustahkamlashga xizmat qilgan. Ba'zan bu guruhlar turli xizmat chakana – karyera bosqichlarini bosib o‘tib, yuqori martabalarga yetgan.

Tarixiy manbalarda bolasog‘unlarning tarkibi bilan bog‘liq ma'lumotlar juda muhimdir, chunki ular hukumatning harbiy va ma'muriy tashkilotlari haqida tushuncha beradi. Ularning faoliyati, tashkil etilishi va ijtimoiy mavqeyi o‘rta asrlar davlat boshqaruvi va zamonaviy tarixshunoslik uchun katta qiziqish uyg‘otadi.

Xulosa qilib aytganda, Bolasog‘un – bu o‘rta asrlar turkiy-forsiy davlatlarida hukmdorning xizmatida bo‘lgan, harbiy va ma'muriy vazifalarni bajargan muhim harbiy xizmatchi yoki rasmiylar guruhi bo‘lib, ular davlat idoralarining samarali ishlashida, harbiy himoyada va ichki tartibni saqlashda katta rol o‘ynagan.