Birinchi Kontinental kongress

Birinchi Kontinental kongress (1774-yil 5-sentyabr – 26-oktyabr) – Buyuk Britaniyaning Oʻn uchta koloniyalaridan 12 tasidan boʻlgan deputatlarining kongressi. Yigʻilishning sababi chidab boʻlmas qonunlar – Britaniya parlamenti tomonidan qabul qilingan va Amerika mustamlakalarining kuchayib borayotgan qarshiligini toʻxtatishga qaratilgan qonunlar edi. Kongress Filadelfiyada, Carpenters Hallda yigʻildi. Unda Jorjiya, Kanada, Bermuda orollari, Bagam orollari va Karib havzasidan tashqari Buyuk Britaniyaning barcha Amerika mustamlakalaridan 56 nafar vakil qatnashdi. Konvensiyada Virjiniyadan yetti delegatdan biri va boʻlajak AQSh prezidenti Jorj Vashington ham ishtirok etdi.

Kongress natijalari

Amerika koloniyalarining „hayot, erkinlik va mulkka“ boʻlgan huquqlari toʻgʻrisidagi bayonotni oʻz ichiga olgan „Huquqlar va shikoyatlar deklaratsiyasi“ eʼlon qilindi, shuningdek, metropoliyaning bojxona va soliq siyosatiga qarshi norozilik bildirildi. Qurultoy davomida deputatlar koloniyalarning oʻzini oʻzi boshqarish huquqiga erishishni maqsad qilgan bir qator muhim hujjatlarni ishlab chiqdilar.

Metropoliyaga savdo boykot eʼlon qilishga qaror qilindi. 1774-yil 1-dekabrdan boshlab ingliz tovarlarini sotib olish ham, Amerika tovarlarini ham inglizlarga sotish taqiqlandi. Bu qaror Bostonning ingliz floti tomonidan blokadaga olinishiga javob edi. Shuningdek, 1775-yil 10-mayda ikkinchi kontinental kongressni chaqirishga qaror qilindi.

Savdo boykotini buzganlarga jazo sifatida smola surtilgan va patlarga qoplangan. Buyuk Britaniyadan Amerika mustamlakalariga olib kelingan tovarlar miqdori 1774-yilga nisbatan 1775-yilda 97 foizga kamaydi.

Bu darhol metropoliyaning javob qaytarishiga undadi: qirol Jorj III mustamlakalarni Britaniya tojining kuchiga toʻliq boʻysundirish talabini ilgari surdi va ingliz floti Amerika qitʼasining shimoliy-sharqiy qirgʻoqlarini blokada qila boshladi. General Tomas Geyjga „ochiq qoʻzgʻolon“ni bostirish va mustamlakalar tomonidan chidab boʻlmas qonunlarni amalga oshirish, agar kerak boʻlsa, kuch ishlatish buyurilgan. Birinchi Kontinental kongress, ayniqsa Londonning uning qarorlariga munosabati amerikaliklarga Britaniya tojining manfaatiga va ularning mustaqillik talablariga nisbatan kamsituvchi munosabatiga ishonmaslik kerakligini ishonchli tarzda koʻrsatdi.

Kongress delegatlari

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Birinchi Kontinental Kongress – bu 1774-yilda 12 ta Shimoliy Amerika koloniyalari vakillari tomonidan chaqirilgan siyosiy yig‘ilish bo‘lib, uning asosiy maqsadi Buyuk Britaniya hukumatining koloniyalarga qarshi qattiq siyosatiga javoban yagona qaror qabul qilish edi. Bu kongress Amerikaning mustaqillik yo‘lida muhim bosqichlardan biri bo‘lib, u koloniyalar o‘rtasida hamkorlikni mustahkamlashga va Britaniya bilan kelishmovchiliklarni muhokama qilishga xizmat qildi.

Tarixi va sabablar

Birinchi Kontinental Kongress 1774-yil 5-sentabr kuni Filadelfiyada yig‘ildi. Bu yig‘ilishning chaqirilishiga sabablardan biri 1773-yilgi "Choy qo‘zg‘oloni” (Boston Tea Party) voqeasi va undan keyingi Buyuk Britaniyaning qattiq choralari, jumladan, "Qattiq qonunlar" (Coercive Acts yoki Intolerable Acts) edi. Ushbu qonunlar orqali Britaniya hukumati Massachusets shtatini jazolash va koloniyalarda nazoratni kuchaytirish niyatida edi. Bu esa koloniyalardagi norozilikni kuchaytirdi va ularni hukumatga qarshi birlashishga undadi.

Ishtirokchilar

Kongressda 12 ta koloniyaning vakillari qatnashdi, faqat Jorjiya qatnashmadi. Eng mashhur vakillar qatorida Jon Adams (Massachusets), Yorga Vashington (Virjiniya), Filipp Pedmond (Virdjiniya), Samuel Adams va boshqalar bor edi.

Asosiy qaror va natijalar

Kongressning asosiy maqsadi Britaniya tomonidan qabul qilingan "qattiq qonunlar"ga qarshi birlikni ko‘rsatish va koloniyalar manfaatlari uchun yagona siyosat ishlab chiqish edi. Kongress quyidagi asosiy hujjatlarni ishlab chiqdi:

Amerikaning Huquqlari va Shikoyatlari Hujjati (Declaration of Rights and Grievances): Bu hujjatda koloniyalar o‘zlari uchun qonuni zararli qoidalarni qabul qilishdan bosh tortish huquqiga ega ekanliklarini ta'kidladi.
Boykot e'lon qilish: Buyuk Britaniya tovarlariga qarshi iqtisodiy bosim o‘rnatish uchun barcha koloniyalar boykot e'lon qildi.
Kelajakdagi yig‘ilish chaqirish: Agar Buyuk Britaniya bilan muzokaralar muvaffaqiyatsiz bo‘lsa, 1775-yilda yangi kongress chaqirish to‘g‘risida qaror qabul qilindi.

Ahmiyati

Birinchi Kontinental Kongress amerikalik koloniyalar uchun muhim burchak toshini tashkil etdi, chunki:

U koloniyalarni birlashtirdi va birlashtirilgan siyosiy harakatni boshlab berdi.
Buyuk Britaniya hukumatiga koloniyalarning mustaqillik uchun bog‘lanib qolganligini ko‘rsatdi.
Bu yig‘ilish 1775-yilda bo‘lib o‘tgan Ikkinchi Kontinental Kongressga zamin yaratdi, u esa Amerikaning mustaqillik harakatini davom ettirdi.

Xulosa qilib aytganda, Birinchi Kontinental Kongress Amerika Qo‘shma Shtatlari mustaqillik harakatining boshlang‘ich nuqtasi bo‘lib, u orqali koloniyalar birlashib, Buyuk Britaniyaga qarshi huquq va erkinlik uchun kurashni boshlandi.