Bipatridlar
Ikki fuqarolik , bipatridlar — ayni bir vaqtda 2 va undan ortiq davlat fuqaroligiga mansublik. 2 fuqarolik quyidagi hollarda yuzaga keladi: 1) farzand fuqaroligini belgilashda "qon huquqi", yaʼni qaysi davlat hududida tugʻilishidan qatʼi nazar, otaonasi qaysi davlat fuqarosi boʻlsa, shu davlatning fuqarosi boʻlishlik qoidasi qoʻllanadigan davlat fuqarolaridan farzand tugʻilgan vaqtda; "yurt huquqi", yaʼni ota-onasi fuqaroligidan qatʼi nazar, qaysi davlat hududida tugʻilsa, shu davlat fuqarosi boʻlishlik qoidasini qoʻllanadigan davlat hududida farzand tu-gʻilgan paytda; 2) ayol kishi ajnabiy shaxs bilan nikohda boʻlgan paytda — agar uning mamlakati qonunchiligiga binoan u nikohsan oʻtganidan soʻng fuqarolikdan chiqarilmasa, erining mamlakati qonunchiligiga binoan esa ayolni oʻz-oʻzidan fuqarolikka qabul qilsa; 3) fuqarolik boshqa davlat fuqaroligiga oʻzgartirilgan paytda — agar fuqarolikka qabul qilgan davlatning fuqarolikni oʻzgartirish uchun oldindan roziligi olinmagan boʻlsa. Xalqaro huquqsa 2 fuqarolik munosabati bilan yuzaga keladigan masalalar boʻyicha yagona, hamma tan olgan tartib belgilanmagan. Umuman, aksariyat davlatlar 2 fuqarolikka salbiy munosabatdadir. 1930-yil Gaaga kon-vensiyasida 2 fuqarolikni kamaytirish va tan olmaslik haqidagi xalqaro tamoyil mustahkamlangan. Umum eʼtirof etgan qoidaga koʻra, har bir shaxs faqat bir davlatning fuqarosi boʻla oladi.
Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik toʻgʻrisidagi qonuniga (1992-yil 2 iyul) binoan, yagona fuqarolik joriy qilingan. Oʻzbekistonda yashovchi har bir shaxs fuqarolik huquqiga ega. Hech kim fuqarolikdan yoki fuqarolikni oʻzgartirish huquqidan mahrum etilishi mumkin emas. Yagona fuqarolik: a) davlatning yaxlitligini; b) barcha fuqarolar bir xil huquqiy maqomga ega ekanligini; v) barcha fuqarolar teng huquqligi va ularning qonuniy manfaatlari davlat tomonidan muhofaza qilinishini anglatadi. Shaxs 2 yoki undan ortiq fuqarolikka ega boʻlgan taqdirda, u qaysi mamlakat] bilan eng koʻp uzviy bogʻlangan boʻlsa,: uning uchun oʻsha mamlakat xuquqi shaxsiy qonun hisoblanadi. Fuqaroligi boʻlmagan shaxs qaysi mamlakatda doimiy yashab turgan boʻlsa, oʻsha mamlakat huquqi uning shaxsiy qonuni hisoblanadi (FK, 1168-modda).
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Bipatridlar — bu biologiyada, ayniqsa, genetikada ishlatiladigan atama bo‘lib, u turli populyatsiyalar yoki guruhlar orasidagi genetik aloqani ifodalaydi. Bipatrid deganda ikkita populyatsiya yoki guruh orasidagi genetik bog‘liqlik yoki gen almashinuvi tushuniladi. Bu tushuncha evolyutsiya jarayonida muhim ahamiyatga ega, chunki u genetik xilma-xillikni saqlab qolishga va yangi turlar paydo bo‘lishiga ta’sir ko‘rsatadi.
Bipatridlar asosan populyatsiyalar o‘rtasida migratsiya yoki ko‘chib o‘tish orqali amalga oshadi. Misol uchun, agar bir populyatsiyadan chiqqan organizmlar boshqa populyatsiyaga o‘tib, u yerda ko‘payib, gen almashinuvi yuzaga kelsa, bipatrid holati yuzaga keladi.
Biologiyada bipatridlar nazariyasining ahamiyati shundaki, ular turlar evolyutsiyasining dinamikasini tushunishga yordam beradi, xususan, populyatsiyalar orasida gen oqimini tahlil qilish va yangi genetik kombinatsiyalar paydo bo‘lishini o‘rganishda.
Shunday qilib, bipatridlar genetik biologiya, evolyutsiya va populyatsion genetika sohalarida o‘rganiladigan muhim tushuncha bo‘lib, organizmlarning genetik xilma-xilligi va evolyutsion jarayonlarini tadqiq qilishda asosiy rol o‘ynaydi.