BILIM

BILIM — kishilarning tabiat va jamiyat hodisalari haqida hosil qilgan ma’lumotlari; voqelikning inson tafakkurida aks etishi. Kundalik tasavvurimizda nimaning nima ekanligiga ishonsak va bu ishonchimiz biz odatlangan voqea va hodisalarga (qoidalarga) zid kelmasa bunday ishonch Bilim hisoblanadi. Voqelik haqidagi bilgan ma’lumotlarimiz Bilim darajasiga ko’tarilishi uchun quyidagi shartlarni qanoatlantirishi lozim: birinchidan, bu ma’lumotlarning voqelikka mutanosibligi; ikkinchidan, yetarli darajada ishonarli bo’lishi; uchinchidan, bu ma’lumotlar dalillar bilan asoslangan bo’lishi lozim. Uchala shart birgalikda mavjud ma’lumotlarni Bilim darajasiga olib chiqadi. Inson ijtimoiy taraqqiyot jarayonida bilmasliqdan bilishga, mavhum Bilimlardan mukammal va aniq Bilimlar hosil qilish tomon boradi. Kishining moddiy dunyo to’g’risidagi Bilimi nisbiydir, u doimo rivojlanib boradi. Bilim kundalik tajriba, kuzatish orqali to’planadi. Bilimlarni tadqiq etuvchi ta’limot — epistemologiyada perseptiv (hissiy), hayotiy — kundalik (sog’lom aql) va ilmiy Bilim shakllari ajratib ko’rsatiladi. Ilmiy adabiyotlarda Bilimlarning ilmiy va ilmdan tashqari shakllari ham farq qilinadi. Ilmdan tashqari Bilimlarga madaniyat, adabiyot, san’at, mifologiya, din va shu kabi sohalarga oid Bilimlar kiradi. Odatdagi fan sohalarida tadqiq etiladigan Bilimlar ekzoterik (ko’zga tashlanuvchan) Bilimlar deb atalsa, astrologiya, va shu kabi sohalarga oid Bilimlar ezoterik (pinhoniy) Bilimlar deyiladi. Ekzoterik Bilimlar ilmfan qoidalariga zid kelmaydigan bo’lsa, ezoterik Bilimlar bunday qoidalarga zid kelishi mumkin. Baxtiyor To’rayev.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Bilim — bu insonning turli sohalardagi haqiqatlarni, ma'lumotlarni, qobiliyatlarni, ko‘nikmalarni o‘rganishi, anglab yetishi va ulardan foydalanishini ifodalovchi tushuncha. Bilim insonning tafakkuri, tajribasi va o‘rganish jarayonlari natijasida shakllanadi. U nazariy va amaliy jihatlarga ega bo‘lib, dunyoni to‘g‘ri tushunish, muammolarni hal qilish, yangi g‘oyalar yaratish va ijodkorlik uchun zarur asos hisoblanadi.

Bilim turlari:

Nazariy bilimlar: bu qoidalar, qonunlar, tushunchalar va tamoyillar haqida ma'lumotlarni o‘z ichiga oladi. Misol uchun, fizika qonunlari yoki tarixiy faktlar.
Amaliy bilimlar: kundalik hayotda yoki kasbiy faoliyatda qo‘llaniladigan ko‘nikma va tajribalar. Masalan, avtomobil boshqarish yoki dasturlash ko‘nikmalari.
Ijtimoiy bilimlar: jamiyat, madaniyat, inson munosabatlari haqida ma'lumotlar.
Shaxsiy bilimlar: insonning o‘z tajribasi asosida rivojlantirgan bilimlari va qobiliyatlari.

Bilimni olish manbalari ko‘p: maktab va oliy ta’lim muassasalari, kitoblar, internet, tajriba, ota-onalar va jamiyatning boshqa a’zolaridan o‘rganish. Zamonaviy dunyoda bilim tezkor o‘zgarib boradi, shuning uchun doimiy ravishda yangilab borish va o‘rganish muhimdir.

Xulosa qilib aytganda, bilim insonga nafaqat hayotda muvaffaqiyat qozonishga, balki jamiyat rivojida ham faol ishtirok etishga imkon beradi. Shuning uchun bilim olish — har bir inson uchun hayotiy zaruratdir.