Bignoniyadoshlar
Bignoniyadoshlar (Bignoniaceae) — ikki pallali oʻsimliklar oilasi. B.ga daraxt, buta, chirmovuq, baʼzan oʻtlar kiradi. Barglari qaramaqarshi, baʼzan navbatlashib joylashgan. Gullari ikki jinsli, yirik, zigomorf, roʻvaksimon toʻpgullarga yigʻilgan. Mevasi har xil shaklli koʻsakcha. 120 tacha turkumi va 800 tacha turi maʼlum. Asosan, tropik va subtropik mamlakatlarda oʻsadi. Uzoq Sharq va Markaziy Osiyoda bir qancha turi yovvoyi holda oʻsadi. Katalpa degan turlari manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. Baʼzi turlaridan qimmatbaho yogʻoch olinadi.
Adabiyotlar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Bignoniyadoshlar — O‘zbek tilida o‘rganiladigan o‘simliklar oilalaridan biridir. Bignoniyadoshlar oilasi (lat. Bignoniaceae) yovvoyi va ekilgan o‘simliklarni o‘z ichiga oladi. Bu oila asosan tropik va subtropik mintaqalarda tarqalgan bo‘lib, ayrim navlari subtropik yoki umuman issiq mintaqalarda o‘sadi.
Tabiiy xususiyatlari
Bignoniyadoshlar oilasiga kiruvchi o‘simliklar asosan o‘tlar, butalar yoki yog‘ochsimon tomirli lianalar (o‘simliklar) bo‘lib, ularni ko‘pincha bezak o‘simliklari sifatida bog‘larda va xiyobonlarda ekishadi. Ularning ko‘pchiligi gullari ko‘rkam, rang-barang va katta bo‘ladi, shuning uchun ular bog‘dorchilikda juda qadrlanadi.
Oila tarkibi
Bu oilada ko‘plab turlar va navlar mavjud. Ba’zi mashhur turlari:
- Bignaoniya (Bignonia) — bu lianalar oilasiga kiruvchi turlar bo‘lib, ularning gullari kattaligi va go‘zalligi bilan ajralib turadi.
- Taksodiyadoshlar (Tabebuia) — bu oila tarkibidagi daraxtlar va butalar bo‘lib, ular o‘zining gullarining jozibadorligi bilan mashhur.
- Pandurata (Pandorea) — keng tarqalgan liana turi, oyoqlari stokichacha burishgan, ko‘pincha bezak o‘simligi sifatida ishlatiladi.
O‘simliklarning xususiyatlari
- Ularning barglari ko‘p hollarda juftlamacha yoki oddiy barglar.
- Gullari poyaning oxirida, zamburug‘ kabi joylashadi.
- Mevasi oddiygina to‘rtburchak yoki uzun yelpig‘ich shaklida bo‘lib, urug‘lari uzun va yupqa qanotchalar bilan qoplanadi, bu ular shamolda uzoqqa tarqalishiga yordam beradi.
Foydalari va qo‘llanilishi
- Bezak o‘simliklari: Bignoniyadoshlar oilasining ko‘plab turlari o‘zining go‘zal gullari sababli bog‘larda, xiyobonlarda, teraslarda ko‘klam va yoz faslida bezak vazifasini bajaradi.
- Davriviy o‘simliklar: Ba’zida ularni daraxt soyasida ishlatishadi, shuningdek, ularning ildiz va barglaridan an’anaviy tibbiyotda foydalanish holatlari ham uchraydi.
- Ekologik ahamiyat: Bu oila vakillari qushlar va hasharotlar uchun oziq va yashash joyini ta’minlab, mintaqaviy ekotizimlarda muhim hisoblanadi.
Xulosa
Bignoniyadoshlar o‘simliklari tropik va subtropik hududlarda keng tarqalgan bo‘lib, ularning ko‘p turlari bezak o‘simliklari sifatida qadrlanadi. Ularning katta va rang-barang gullari bog‘larni yanada chiroyli qiladi, shuningdek, ular milliy bog‘dorchilik va ekomuhitning muhim qismi hisoblanadi. O‘zbekistonda ham issiqxonalar va bog‘larda ba’zi navlari ekilishi mumkin.