Betxoven Lyudvig Van

Ludwig van Beethoven (1770-yil 17-dekabr, Bonn, Germaniya – 1827-yil 26-mart Vena, Avstriya) — buyuk olmon bastakori, dirijyor va pianisti.

Beethoven — nemis kompozitori, pianinochi va dirijyor. Vena klassik maktabining vakili. 1792-yilda Venaga koʻchgan va tez orada oʻzining erkin va taʼsirchan, yangi ijro uslubi bilan isteʼdodli pianinochi, badihachi-improvizator sifatida tanilgan. Venada (1795–1800) yaratgan fortepiano konsertlari, 8-chi „Patetik“ fortepiano sonatasi, kvartetlari, 1-chi simfoniyasi, „Prometeyning yaratmalari“ baletidayoq Beethovenga xos, Buyuk Fransuz inqilobi gʻoyalari taʼsiri ostida shakllangan ijodiy uslubi koʻzga tashlandi. 27 yoshidan qulogʻi ogʻirlashib, keyinchalik butunlay kar bulib qolsada, ichki uquv, his-tuygʻu bilan birtalay asarlar yaratdi, dirijyorlik qildi. Beethoven ijodi, ayniqsa 1801–1812-yillarda kamol topdi. Qahramonlik va demokratizm ruxi bilan yug'rilgan 3-chi („Qahramonnoma“), 5-chi simfoniyalari, „Fidelio“ operasi, I. Gyotening „Egmont“ fojiasiga yozgan musiqasi, „Appasionata“ fortepiano sonatasi, skripka va fortepiano uchun „Kreyserov“ sonatasi mashhur. Chuqur fojiaviylik va adolat tantanasiga ishonch ruxi bilan sugʻorilgan 9-chi simfoniyasi Beethoven ijodining choʻqqisidir. Soʻnggi asarlari (28—32 fortepiano sonatalari, 12—16 kvartetlari, bagatellar)da kompozitorning yangi ifoda vositalari topishga intilishi seziladi.

Musiqiy qahramonlik uslubini yaratgan Beethoven simfonik musiqa tafakkuri (qarang Simfonizm) koʻlamini nihoyatda kengaytirgan, kamercholgʻu va vokal musiqasi, konsert janrlarining gʻoyaviy mazmunini teranlashtirgan, mavjud musiqa shakllari va janrlarini isloh etgan.

Ijodida turli (ingliz, venger, italyan, nemis, polyak, rus, ukrain) xalq kuylarini qayta ishlagan, Sharq mavzulariga murojaat qilgan (Saʼdiy sheʼrlariga 2 kanon). Beethovenning 5, 7, 8, 9-chi simfoniyalari, fortepiano va skripka konsertlari, birtalay fortepiano va skripka sonatalari, kamer ansambl va boshqa asarlari Oʻzbekistonda ijro etiladi.

Adabiyotlar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Lyudvig van Betxoven (1770–1827) — nemis kompozitori va bastakori, klassik musiqaning eng mashhur va buyuk shaxslaridan biri. U o‘zining simfoniyalari, sonatalari, kvartetlari va konsertlari bilan musiqaga katta hissa qo‘shgan. Betxoven musiqa tarixida klassik davr va romantik davr o‘rtasidagi ko‘prik sifatida tanilgan.

Hayoti haqida qisqacha ma’lumot

Lyudvig van Betxoven 1770-yil 17-dekabrda Germaniyaning Bonn shahrida tug‘ilgan. Uning otasi Johan van Betxoven musiqa bilan shug‘ullangan va yosh Lyudvigga birinchi musiqa saboqlarini bergan. Bolaligidan musiqa iste’dodi bilan ajralib chiqqan Betxoven yoshligida xalq orasida mohir bastakor sifatida tanilgan.

U 22 yoshida Vena shahriga ko‘chib o‘tib, u yerda musiqiy faoliyatini boshladi. Betxoven musiqa tarixida birinchi navbatda uning noyob simfonik asarlari bilan mashhur bo‘lgan. Uning 9 ta simfoniya, shuningdek, klarnet, skripka va pianino uchun ko‘plab sonatalari mavjud.

Asarlari va uslubi

Betxovenning eng mashhur asarlari quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

Simfoniya №5 – "Taqdir simfoniya" deb ataladi va undan boshlang‘ich uchta notaning takrorlari bilan taniqli.
Simfoniya №9 – bu asar dunyodagi eng muhim va ta’sirchan simfoniyalardan biri bo‘lib, unda xor partiyasi "Oda Shodlikka" ("Oda a la Joie") kiritilgan.
Pianino sonatalari – ularning ichida "Patetik" va "Ayol sonatasi" eng mashhur hisoblanadi.
Pianino konsertlari – Betxovenning pianino va orkestr uchun yozilgan konsertlari musiqiy san’atda yangi bosqichni boshlab bergan.

Betxoven va eshitish qobiliyatining zaiflashuvi

Uning hayotining o‘rtalarida Betxoven eshitish qobiliyatini yo‘qotib bordi. Bu juda katta qiyinchilik bo‘lsa-da, u musiqani yaratishda davom etdi. Ayrim eng mashhur asarlari aynan shu davrda yozilgan, bu uning iroda va iqtidorining ramzi hisoblanadi.

Betxovenning merosi

Lyudvig van Betxoven musiqiy uslubida kuchli hissiyot, kuchli ritm, yuksak ahamiyatga ega melodiyalar va yangiliklar mavjud. Simfonik musiqaga yangi tuzilish va yuksak ijodiy g‘oyalarni olib keldi. U o‘z zamonasidagi musiqiy cheklovlarni buzib, romantik musiqa yo‘nalishiga asos solgan.

Betxovenning asarlari bugungi kunda ham dunyoning barcha burchaklarida ijro etiladi va o‘qitiladi. U musiqaning klassikasida mustahkam o‘rin egallagan va butun dunyo musiqiy merosining bebaho qismi hisoblanadi.

Xulosa

Lyudvig van Betxoven faqat kompozitor emas, balki insoniyat madaniyatining yuksak simvollardan biri, san’at orqali his-tuyg‘ularni va g‘oyalari ifoda etish imkonini yaratgan buyuk ustozdir. Uning musiqasi asrlar davomida odamlarning qalbini larzaga solgan va solishda davom etmoqda.