Benben
Benben (Ben-ben) — Nunning asosiy suvlaridan paydo boʻlgan tepalik. Misrliklar mifologiyasiga koʻra yaratuvchi xudo Atum tepalikdan pastga tushib, qanday xudolarni yaratish haqida oʻylay boshladi. Piramida matnlaridagi 587- va 600-boblarda Atumning oʻzi baʼzan tepalik deb ataladi. Unda aytilishicha tepalik kichik piramidaga aylangan, u Junuda (Geliopolis) joylashgan boʻlib, u Atum oʻrni boʻlgan.
Boshqa shaharlarda birlamchi tepalikning koʻrinishi boʻyicha oʻz versiyalari mavjud edi. Memfis mifologiyasida asosiy tepalik yer xudosi Tatenenning mujassamlanishi boʻlib, undan „har xil taomlar va idishlar, muqaddas qurbonliklar va barcha yaxshi narsalar“ kelib chiqqan.
Benben toshi
Benben toshi Feniks ibodatxonasida topilgan. U tirilish va qayta tugʻilishga qodir boʻlgan, shuningdek, fasllarning ketma-ketlik tabiatini ifodalovchi bu qushning ramzi edi. Nemis Misrshunoslaridan birining yozishicha, u bir vaqtlar muqaddas ustun ustida turgan.
Benben Toshi asosiy tepalik sharafiga nomlangan. Bu Geliopolning Quyosh ibodatxonasidagi muqaddas tosh edi. Bu quyoshning birinchi nurlari tushgan joy boʻlgan. U toʻrt tarafli piramidalar va obelisklarning prototipi boʻlgan deb ishoniladi. Shuningdek, obelisklarning tepalari va piramidalar zarhal qilingan deb ishoniladi. Feniks yoki Bennu qushi Geliopolda hurmatga sazovor boʻlib, u yerda Benben yoki muqaddas tol ustida yashashi aytilgan. Misrolog Barri Kempning fikriga koʻra, Benben, Feniks va quyosh oʻrtasidagi bogʻliqlik quyidagi soʻzlarning uygʻunligida boʻlishi mumkin: „Koʻtarilayotgan (weben) quyosh nurlari Bennu qushi yashaydigan Benbenga tushadi“. Piramida matnlarining 600-bobida shunday deyilgan: „Atum Geliopoldagi Bennu saroyida Benben kabi koʻtarildi“.
Yana qarang
Manbalar
Havolalar
Adabiyotlar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Benben — qadimgi Misr mifologiyasida muhim o‘rin egallagan ramziy tushuncha va ob’ekt. Bu so‘z, asosan, Misr yaratish mifologiyasida paydo bo‘lgan birinchi qoya yoki joyni anglatadi. Quyida Benben haqidagi ma’lumotlarni uzunroq shaklda taqdim qilaman.
Benben tushunchasi
Benben — bu Misr dinida yaratishning boshlang‘ich nuqtasi bo‘lgan muqaddas toj (do‘nglik, baland va nozik qoya shakli), uning atrofida suv boshlangan, va undan dunyo yaratilganiga ishora qiladi. Benben ko‘pincha piramida asoslari va ibodatxonalarda ramziy belgisi sifatida qo‘llanilgan.
Mitologiyada Benben
Misr mifologiyasida Benben, Olis (Heliopolis) shahrida joylashgan, Osiris va Ra kabi quyosh xudolarining ibodatxonalarida muqaddas ob’ekt sifatida qabul qilingan. U Quyosh Xudosi (Ra, Atum yoki Amon-Ra) paydo bo‘lgan birinchi joy sifatida ko‘rilgan. Bu joydan Quyosh xudosi uyg‘ongan va dunyoni yaratishni boshlagan.
Arxitektura va madaniyatda Benben
Benben toshi — piramidalar va quyosh ibodatxonalarining muhim elementi bo‘lgan. Benben toshining shakli baland do‘nglikka o‘xshagan bo‘lib, u osmon bilan bog‘liq, yaratish va hayot ramzi sifatida qaralgan. Shuningdek, Benben toshi shayxlik va nuri ramzi sifatida ham xizmat qilgan.
Benben va Benben toshi
Benben toshi eng qadimgi Misr piramidalari va ibodatxonalarida ular atrofida joylashgan. Ushbu tosh, ular orasida eng muhim muqaddas qismi sifatida qabul qilingan va ba'zan quyosh diskiga o‘xshatilar edi.
Xulosa
Benben Misr mifologiyasida yaratilishning, hayotning, va qurilishning ramziy markazi bo‘lib, qadimgi misrliklar uchun muqaddasligini saqlab kelgan. U ular dunyoni va hayotni tushunishida asosiy tushuncha bo‘lgan va arxitektura, din va san’at sohalarida ifodalangan.
Agar Benben haqida qo‘shimcha savollaringiz bo‘lsa, bemalol so‘rashingiz mumkin!