Sun'iy intellekt javobi:
Bayhaqiy – Abulfazl Muhammad ibn Husayn al-Kotib, o‘rta asrlar fors-turk olimi, tarixchi va yozuvchi bo‘lib, XI asrda yashagan. U asosan “Tarixi Bayhaq” nomli tarixiy asari bilan mashhur. Bayhaqiy o‘z davrida tarixiy voqealarni, ijtimoiy-siyosiy va madaniy jihatlarni batafsil yoritgan.
Hayoti va faoliyati:
Bayhaqiy taxminan 995-yilda (milodiy) Somoniylar davrining so‘nggi yillarida tug‘ilgan va Bayhaq (hozirgi Eronda joylashgan) shahrida yashagan. “Al-Kotib” laqabidan ko‘rinib turibdiki, u yozuvchilik va kotiblik sohasida faoliyat yuritgan. U o‘z asarlarini arab va fors tillarida yozgan.
Asarlari:
Bayhaqiy asarlarida asosan boy tarixiy ma’lumotlar jamlangan. Uning eng mashhur asari “Tarixi Bayhaq” bo‘lib, u erkin, aniq va puxta uslubda yozilgan. Ushbu asar XI asr tarixini, shu jumladan Somoniylar va Gaznaviylar sulolalarining tarixi va siyosiy holatini yoritadi. Bayhaqiy o‘z asarida shahzoda va hukmdorlarning hayoti, ularning ijtimoiy-siyosiy faoliyati hamda o‘sha davr odatlari haqida ma’lumot beradi.
Tarixi Bayhaq asarining ahamiyati:
“Tarixi Bayhaq” davr tarixshunosligida muhim manba hisoblanadi. Bayhaqiy bu asarida tarixiy voqealarni aniq va ishonchli tarzda taqdim etib, o‘rta asrlar Markaziy Osiyo va Eron tarixini o‘rganishda yetakchi manbalardan biriga aylangan. U o‘z asarida tarixiy voqealarning sabablari va oqibatlarini tushuntirishga alohida e’tibor bergan.
Bayhaqiy haqida qisqacha:
Bayhaqiy o‘z zamonasining yetakchi tarixshunosi bo‘lib, uning asarlari o‘rta asr tarixini chuqur anglashda katta ahamiyatga ega.