Baxt

Baxt — maʼnaviy-axloqiy tushuncha. Kishi oʻz faoliyati natijalaridan, hayotda qoʻlga kiritgan yutuqlaridan toʻla qoniqish, yashash tarzidan mamnunlik, muayyan maqsadga yetganlik, orzu-umidning ushalishi, bearmonlik holati sifatida namoyon boʻladi.

Baxt qadimgi davrda evdemonizm falsafasining asosiy tushunchasi boʻlgan. Uning vakillari Baxtga hayotning asosiy maqsadi, kishilar institutiladigan masrurlikka erishilgan holatning , shod-xurram boʻlishning eng oliy koʻrinishi sifatida qaraganlar. Aristotel, Epikur, Diogenlar ham shunday tushunganlar. Farobiy, Beruniy, Ibn Sino, Saʼdiy, Navoiy kabi olim va mutafakkirlar ijodida bu mavzu muhim oʻrin egallagan. Zamonaviy oʻzbek adabiyotida ham bu mavzuga katta eʼtibor berilmoqda.

Baxt nisbiy tushuncha, mutloq Baxt yoʻq. Baxtni qanday maʼnoda tushunish shaxsning ijtimoiy oʻrniga, bilimi, yoshi, dunyoqarashiga bogʻliq. Baxt haqidagi kishilarning tasavvurlari ijtimoiy tuzum va undagi ijtimoiy munosabatlar majmuasi bilan uzviy bogʻliq. Chinakam Baxtli boʻlish uchun har bir shaxs erkin, teng, oʻz isteʼdod va qatʼiyatini har tomonlama namoyon qilishi, moddiy va maʼnaviy ehtiyojlarini qondirish imkoniyatiga ega boʻlmogʻi zarur. Shuningdek, Baxtga erishish uchun har bir shaxs jamiyatda, oilada oʻz oʻrnini topgan, burch va masʼuliyatni anglagan boʻlishi lozim. Odam oʻz ongi, tafakkuri, dunyoqarashi, xatti-harakati, xulqi, aql-zakovati bilan Baxtli boʻlish uchun intilishi va kurashishi kerak. Inson oʻz taqdirini xalq, Vatan taqdiri bilan uygʻunlashtirgandagina toʻla Baxtli boʻlishi mumkin.

Adabiyotlar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Baxt — insonning hayotida eng muhim va qadrli tuyg‘ulardan biridir. Bu tushuncha ko‘plab madaniyatlar, falsafalar va dinlarda turlicha talqin etilgan. Baxt shaxsiy va ichki holat sifatida ko‘riladi, unda insonning ruhiy va jismoniy holati uyg‘unlik va qoniqish darajasida bo‘ladi.

Baxtning mohiyati va manbalari haqida turli nazariyalar mavjud. Ba’zilarga ko‘ra, baxt – bu tashqi sharoitlar, masalan, moliyaviy barqarorlik, sog‘liq, oilaviy munosabatlar va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashga bog‘liq. Boshqalar uchun esa baxt ko‘proq ichki hissiyot, ya’ni o‘zini yaxshi his qilish, maqsadlarga erishish, o‘zini to‘la va ma’noli his etishdan iborat.

Falsafada baxt ko‘pincha “yaqinlik”, “mamnunlik” yoki “rohat” bilan ifodalanadi. Misol uchun, qadimgi yunon faylasufi Aristotel baxtni insonning eng oliy maqsadi, ya’ni “eudaimoniya” – ruhiy barqarorlik va o‘zini to‘la rivojlantirish deb atagan. Bugungi psixologiya sohasida esa baxt ko‘proq subyektiv farovonlik yoki ijobiy his-tuyg‘ular yig‘indisi sifatida ko‘riladi.

Baxtni oshirish uchun odamlar ko‘plab usullarni qo‘llaydilar: minnatdorlikni rivojlantirish, ijobiy fikrlash, maqsad qo‘yish va ularga erishish, o‘zaro munosabatlarni mustahkamlash, sog‘lom turmush tarzini yuritish va hatto meditatsiya bilan shug‘ullanish. Shuningdek, kimdir uchun baxt – bu boshqalarga yordam berish, ijtimoiy foydali ishlar qilish orqali keladi.

Umuman olganda, baxt hayotdagi muvozanat va to‘la qoniqish holati bo‘lib, u inson uchun nima muhim ekanligini anglash va shu yo‘lda harakat qilish natijasida yuzaga keladi. Baxt – insonning ichki dunyosi va tashqi olam bilan uyg‘unlikka erishishi, o‘zini hurmat qilish va hayotdan zavqlanishidir.