BARG O’ROVCHILAR

BARG O’ROVCHILAR (Tortricidae) – mayda yoki o’rtacha kattalikdagi kapalaklar oilasi. Qalin tukli tangachalar bilan qoplangan qanotlari yozilganda 8 — 30 millimetr bo’ladi. Oldingi qanotlari ensiz, cho’ziq. Tabiiy holatda qanotlari taxlanib turadi. Tuxumlari yassi, dumaloq yoki cho’ziq, yaltiroq po’stli. Kapalaklari tuxumlarini barg ustiga, meva yoki novda po’stloqlariga va daraxt tanasiga bir donadan yoki to’p-to’p qilib qo’yadi. Qurtlari chuvalchangsimon, 3 juft ko’krak va 5 juft qorin oyoqlari bor. Barg o’rovchilar hayot kechirish xususiyatlariga ko’ra tuxum davrida qishlovchi, 2 — 3 yoshdagi qurtlik davrida qishlovchi, katta yoshdagi qurtlik holida qishlovchi turlarga bo’linadi. Barg o’rovchilar qurtlari oziqlanish tipi va yashash joylariga binoan 3 trofik guruhga: po’stloq ostida yashab, yog’ochli qismini zararlovchi ksilofitlar; barglar bilan oziqlanib, meva sirtiga zarar etkazuvchi fillofitlar; meva ichida hayot kechiruvchi kaprofitlar (mevaxo’rlar)ga bo’linadi. Barg o’rovchilar o’simliklarning kurtagi, shonasi, tojbarglari, yosh novdalari va mevalariga zarar yetkazib, mevali daraxtlar hosilini 80% gacha kamaytirishi mumkin. Turli mamlakatlarda Barg o’rovchilarning 5000 turi ma’lum, O’zbekistonda 20 turi aniqlangan.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Barg o‘rovchilar haqida

Barg o‘rovchilar — bu qishloq xo‘jaligi sohasida bog‘lar va dalalarda meva daraxtlarini himoya qilish uchun ishlatiladigan himoya vositalaridir. Ular daraxtlarning barglarini o‘rovchi zararli hasharotlar, shamol, qor yoki boshqa tashqi omillardan himoya qilish maqsadida qo‘llaniladi. Barg o‘rovchilar turli materiallardan tayyorlanishi mumkin va ular bog‘da hosildorlikni oshirish hamda meva sifatini yaxshilashda muhim ahamiyatga ega.

Barg o‘rovchilarning turlari

To‘qilgan barg o‘rovchilar: Paxta, jun yoki sintetik tolalardan to‘qilgan mato bo‘lib, daraxt shoxlariga o‘raladi. Ushbu tur yumshoq havo almashinuvini ta’minlaydi va barglarni mexanik shikastlanishdan himoya qiladi.
Qog‘ozli o‘rovchilar: Maxsus qog‘oz yoki karton materiallaridan tayyorlanadi. Ular barglarni quyosh nuri, shamol va zararkunandalardan himoya qiladi. Qog‘ozli o‘rovchilar ko‘proq kichik daraxtchalar va yosh o‘simliklarda qo‘llaniladi.
Plastik o‘rovchilar: Yengil plastik plyonka yoki film shaklida bo‘lib, ba’zan shaffof yoki rangli variantlari mavjud. Plastik o‘rovchilar ifloslanish va zararli hasharotlarga qarshi samarali bo‘lsa-da, ular havo aylanishini cheklashi mumkin.

Barg o‘rovchilarning afzalliklari

Zararli omillardan himoya: Barg o‘rovchilar shamol, qor, muzlash va zararli hasharotlardan himoya qiladi.
Hosildorlikni oshirish: Himoyalangan barglarda fotosintez jarayoni yaxshilanadi, natijada hosil ko‘payadi.
Kasalliklarning oldini olish: Barglarni mexanik shikastlantirishdan saqlash orqali kasallik yuqtirish ehtimoli kamayadi.
Mevalar sifatining yaxshilanishi: Barglar himoyalangan daraxtlarda mevalarning rangi, ta’mi va saqlanish muddati yaxshilanadi.

Barg o‘rovchilarni qo‘llash usullari

Barg o‘rovchilar daraxt kabinetlari yoki shoxlariga ehtiyotkorlik bilan o‘raladi.
O‘rovchilar daraxtning o‘sishiga to‘sqinlik qilmasligi uchun yetarlicha bo‘sh joy qoldiriladi.
Zaruratga ko‘ra o‘rovchilar mavsum davomida yengil holatda tekshirib turiladi va kerak bo‘lganda yangilanadi.
Bahor oxirida yoki yoz boshida ularni olib tashlash tavsiya etiladi, chunki ko‘p vaqt davomida o‘rovchilar barglarda namlik yig‘ilishiga olib kelishi mumkin.

Xulosa

Barg o‘rovchilar o‘simliklarni himoya qilishda muhim vositalardan hisoblanadi. Ular yordamida bog‘larda hosildorlik va mevalar sifati oshadi, shu bilan birga o‘simliklarning uzoq muddat sog‘lom o‘sishi ta’minlanadi. Barg o‘rovchilarni tanlash va qo‘llashda o‘simlik turi, iqlim sharoiti va bog‘da yuzaga kelayotgan xavf omillarini hisobga olish zarur.

Agar siz bog‘dorchilik bilan shug‘ullansangiz, barg o‘rovchilarning samaradorligini oshirish uchun ularni to‘g‘ri tanlash va to‘g‘ri qo‘llash masalalarida mutaxassislarga murojaat qilishingiz mumkin.