BALLISTIKA



BALLISTIKA (Yunoncha ballo — irg’itaman) — artilleriya snaryadlari, boshqarilmaydigan raketalar, mina, bomba, o’q va boshqalarning otilgan mahaldagi harakatini o’rganadigan fan. Ichki, tashqi va eksperimental (tajriba) xillariga bo’linadi. Ichki Ballistika o’q otilganda porox gazlarining ta’siri bilan o’qning stvol ichidagi harakatini, poroxning yonishi oqibatida hosil bo’ladigan bosimini o’rganadi. Tashqi Ballistika o’qning havodagi harakatini va uning mo’ljallangan nishonga tegish qonunini o’rganadi. Eksperimental Ballistika tajriba, tekshirish va sinash qonuniyatlari bilan shug’ullanadi. Ichki va tashqi Ballistika fizika-matematika fanlariga suyanadi. Tashqi Ballistika uchun asos fanlar: nazariy mexanika, meteorologiya va aerodinamika. Ichki Ballistika uchun muhim fanlar — nazariy mexanika, molekulyar fizika, termodinamika, gaz dinamikasi va portlash nazariyasi fanlari. Ballistika fanining yuzaga kelishi N. Tartali, G. Galiliey, N. Nyuton, L. Eyler va A. N. Kro’lov nomlari bilan bog’liq.

Manba



O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Ballistika — bu otish qurollari va ularning o‘q-dorilarining harakatini o‘rganadigan ilmiy soha. Ballistika o‘q uzilishidan tortib, o‘q maqsadga yetib borguncha bo‘lgan barcha jarayonlarni tahlil qiladi. Ushbu fan otish qurollari texnologiyasini yaxshilash, o‘q-dorilarni aniqroq yetkazishni ta’minlash va jang sharoitida samarali ishlatilishini o‘rganishga yo‘naltirilgan.

Ballistika uch asosiy bo‘limga bo‘linadi: ichki, tashqi va ta’sir etuvchi ballistika.

  1. Ichki ballistika — bu o‘q quroldan chiqarilishidan to qurol lülkasidan chiqquncha bo‘lgan vaqt davomida yuz beradigan jarayonlarni o‘rganadi. Masalan, baraban ichidagi portlash kuchi, gazlarning harorati va bosimi, o‘qning tezligi.

  2. Tashqi ballistika — bu o‘q lülkadan chiqqanidan keyin havoda harakatlanishi jarayonini o‘rganadi. Bu qismda gravitatsiya ta’siri, havo qarshiligi, shamol ta’siri, Yerning burilish kuchi singari omillar hisobga olinadi.

  3. Ta’sir etuvchi ballistika — o‘qning nishonga urilish jarayonini o‘rganadi. Bu bo‘limda o‘qning urilish kuchi, ta’sir doirasi, va nishonga yetkazadigan zarar tahlil qilinadi.

Ballistika nafaqat qurollar va harbiy texnika sohasida, balki kosmik tadqiqotlar, sport otish qurollari, kriminalistika (jinoyatlarni tergovda o‘q harakati tahlili) va boshqa sohalarda ham qo‘llaniladi.

Xulosa qilib aytganda, ballistika — bu o‘q qurollari va ularning o‘q-dorilarining harakatini fizik qonunlar yordamida o‘rganish va tahlil qilish fanidir. U harbiy va muhandislik sohalari uchun juda muhim ahamiyatga ega.



Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj
Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish

Uzpedia.uz