BALIQCHILAR

BALIQCHILAR, chigitchilar, chaykalar (Laridae) — cho’lduqsimonlar turkumiga mansub qushlar oilasi. 45 — 46 turi bor. Bularning ichida eng kattasi (bo’yi 75 santimetr, og’irligi 2,5 kilogramm) Murmansk qirg’oqlariga uya soluvchi dengiz baliqchisi (Larus marinus), eng kichigi (bo’yi 20 santimetr, og’irligi 50 — 60 gramm) Boltiq va Oxota dengizlari qirg’og’iga uya soluvchi kichik Baliqchi (Laras minutus) dir. Baliqchilarning tashqi tuzilishi suv-havo muhitida yashashga moslashgan bo’lib, oyoqlari to’rt barmoqli, oldingi uchta barmog’i orasida suzgich pardalari bor. Qanotlari uzun va keng, suv ustida engil va tez uchishga moslashgan. Bo’yni kalta, tumshug’i uzun va kuchli bo’lib, ustki qismi ilmoqqa o’xshab pastga qayrilgan. Patining rangi yoshiga qarab o’zgaradi. Pati asosan oq, faqat qanotining keyingi qismi, ba’zan boshi qoramtir, kulrang yoki qo’ng’ir bo’ladi, yiliga ikki marta — bahor va kuzda tullaydi. Baliqchilar shimol va Janub Qutbdan ekvatorga qadar keng tarqalgan. Hayoti suv bilan bog’liq bo’lsada, suvdan uzoqqa ham uchib ketadi. Ba’zi turlari daryo, ko’l kabi chuchuk suv havzalarida ham yashaydi. Bir dengizdan ikkinchi dengizga daryo va ko’l yoqalab uchib boradi. Ko’p vaqtini havoda o’tkazadi. Suvda yaxshi suzadi. Ko’p turlari koloniya bo’lib quruqlikka uya soladi. 1-4 dona tuxum qo’yadi. Baliqchilar suv yuzasiga yaqin yuradigan kasallangan va mayda xashaki baliqlar, turli suv va quruklik hasharotlari, qisqichbaqalar va mayda kemiruvchilar bilan oziqlanadi. Zararkunanda hasharotlar va kemiruvchilarni qirib, qishloq xo’jaligiga foyda yetkazadi. O’zbekistonda Baliqchilarning 6 turi uchraydi. Bulardan ko’k Baliqchi (Larus canus), kumush Baliqchi (L. argen-tatus), qorabosh Baliqchi (L. iehthyaetus), ko’l baliqchisi (L. ridibundus) degan turlari uya soladi. Qorabosh Baliqchi O’zbekiston Respublikasi qizil kitobiga kiritilgan.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Baliqchilar - bu baliq ovlash bilan shug‘ullanuvchi odamlar yoki guruhlar hisoblanadi. Ular asosan daryolar, ko‘llar, dengizlar va okeanlarda baliq ovlashadi. Baliqchilik odamlarning ming yillar davomida oziq-ovqat manbai sifatida foydalanadigan asosiy kasb va faoliyatlardan biridir.

Baliqchilarning turlari

Professional baliqchilar: Ular baliq ovlashni kasb sifatida bajaradilar. Katta miqdorda baliq ushlash uchun maxsus jihozlar va qayiq yoki kema ishlatadilar.
Qishloq baliqchilari: Kichik suv havzalarida, qishloq joylarda yashovchi odatiy baliqchilar bo‘lib, o‘z oila ehtiyoji uchun yoki mahalliy bozorda sotish uchun ovlaydilar.
Sport baliqchilari: Ular asosan sport va hordiq uchun baliq ovlashadi, ko‘pincha maxsus baliqchilik asbob-uskunalari bilan.

Baliqchilikda qo‘llaniladigan usullar

Chang‘ich baliqchilik: Bendagi sim yoki ipga teshilgan tayoq yordamida baliq tutish.
Tarmoq baliqchiligi: Turli o‘lchamdagi tarmoqlar bilan ko‘plab baliqlarni bir vaqtning o‘zida ushlash.
To‘r baliqchiligi: Maxsus to‘r yordamida suv ostida baliq tutish.
Qumshuq va otash baliqchiligi: Ba’zi hududlarda baliqni qo‘l bilan yoki mayda to‘rlar yordamida ushlash usullari mavjud.

Baliqchilarning iqtisodiy ahamiyati

Baliqchilik ko‘plab mamlakatlarda aholining asosiy daromad manbai hisoblanadi. Baliq mahsulotlari sifat jihatidan yuqori bo‘lib, odamlar uchun foydali oqsil manbai hisoblanadi. Dunyo bo‘yicha baliqchilik sanoati millionlab odamlar uchun ish o‘rinlari yaratadi.

Atrof-muhitga ta’siri

Hozirgi kunda baliqchilikning haddan tashqari ko‘plab qilinishi natijasida ba’zi baliq turlari yo‘qolish xavfi ostida turibdi. Shu sababli barqaror baliqchilik va suv resurslarini muhofaza qilish juda muhimdir. Baliqchilikni boshqarish va ekologik me’yorlarga rioya qilish tabiat muvozanatini saqlashga yordam beradi.

Xulosa

Baliqchilar insonlar uchun muhim oziq-ovqat manbai va iqtisodiy faoliyatni amalga oshiradi. Shu bilan birga, tabiat va suv ekotizimiga zarar yetkazmaslik uchun baliqchilikni to‘g‘ri tashkil etish va nazorat qilish zarur.

Agar siz baliqchilar yoki baliqchilik haqida kengroq ma’lumot olishni istasangiz, maxsus manbalardan yoki mutaxassislardan maslahat olishingiz mumkin.