Bahla qal’asi
Bahla qal’asi (arabcha: قلعة بهلاء; Qal’at Bahlaʼ) — Ummondagi bu qal’a Jebel-Axdar togʻlari etagida joylashgan toʻrtta tarixiy qal’adan biri hisoblanadi. Va mamlakatdagi yagona YuNESKO roʻyxatiga kiritilgan qal’adir.1987-yilda qoʻshilgan.
Qal’a katta restavratsiya ishlarini olib bordi va 2012-yilda qayta ochildi. Biroq, majmuaga tashrif buyuruvchilar haqida maʼlumotga ega emas. Ushbu katta maydon haqida koʻproq maʼlumot olish uchun hech qanday koʻrgazmalar yoki reklamar yoki qoʻshimcha maʼlumotlarni taqdim etish uchun qoʻllanmalar mavjud emas. Shuning uchun odamlar bu qal’a haqida bilish uchun sayohatga borishlari yoki mustaqil ravishda kashf qilishlari kerak.
Bahla qal’asi tarixi
Qal’a 12-15 asrlarda bu hudduda yashagan va oʻsha paytda isiriq savdosini nazorat qilish bilan mashhur boʻlgan Banu Nebhon qabilasi tomonidan qurilgan deyiladi.
Majmua tarkibida qal’aga tutash boʻlgan qal’a vohasi va 13 kilometrlik qadimiy devor mavjuddir. Uning bir qismi hozirgacha saqlanib qolgan. Vohaning bazi qismlari vayronaga aylangan, ammo qurilishi va baʼzi qismlari va uylari hali ham saqlanib qolgan.
Qal’a loy va somondan gʻishtdan qurilganligi tufayli, qayta tiklash ishlari boshlangunga qadar bu qal’aga eroziya zarar yetkazgan. Bundan tashqari qal’a atrofida koʻplab afsonalar mavjud.
Bahla qal’asining tuzilishi
Qal’a uchta asosiy qismdan iborat. Qal’aning eng qadimiy qismi Al-Qasabahdir. Ikkinchi qiami Baytul-hadis yoki yangi uy Yaʼriba sulolasi (1624-1743) tomonidan qurilgan. Yana bir qismi Bayt al-Jabal 18-asrda qurilgan.
Fort uchun xavflar
Oldingi holatiga qaytarish
1995-yilda konservatsiyaga urinish restavratsiya emas, balki taʼmirlash deb topildi. Chunki qayta qurishdan maqsad qal’ani yangi koʻrinishga keltirish edi. Lekin bu taʼmirlash ishlari arxeologik, topografik, meʼmoriy yoki texnik tadqiqotlarsiz boshlangan.
Dastlabki bino loy gʻisht va ohak va gipsdan qurilgan edi. Qayta tiklashda devorlarni shunday qattiq qoplash uchun tosh va sement ishlatilganligi uchjn asl devorlar umuman koʻrinmasdi.
Sugʻorish muammosi, chunki yaqinda bu qadimiy binoni saqlab qolish boʻyicha hech qanday harakatlar boʻlmagan. Qal’ani oʻrab turgan qadimiy devorning qismlari yonidagi qurilishlar tufayli vayron qilingan yoki katta zarar yetkazilganva oʻzgartirilgan.
Manbalar
Havolalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Bahla qal’asi — Oʻrta asrlar davrida Qurilish uslubining noyob namunasi boʻlgan qadimiy qal’a. U ayniqsa Saudiya Arabistonining Bahla shahrida joylashgan boʻlib, mamlakatning tarixiy merosida katta ahamiyatga ega. Qal’a koʻplab yillar davomida hududning siyosiy va mudofaa markazi sifatida xizmat qilgan.
Bahla qal’asi oʻzining mustahkam devorlari, tor darvozalar va minoralari bilan ajralib turadi. Uning arxitekturasi asosan gil va ohaktosh materiallaridan qurilgan boʻlib, bu regionning iqlim sharoitlariga moslashtirilgan. Qal’aning ichida yashash joylari, omborlar va armiyaga oid inshootlar mavjud boʻlgan.
Bahla qal’asi UNESCOning Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan boʻlib, u Saudiya Arabistoni madaniy merosining muhim qismi hisoblanadi. Qal’aning qadimiyligi va me’morchiligi tarixshunoslar va arxeologlar uchun katta qiziqish uyg‘otadi. Uning ta’mirlanishi va saqlanishi hududdagi tarixiy obidalarni himoya qilishda muhim rol o‘ynaydi.
Bahla qal’asi nafaqat tarixiy yodgorlik sifatida, balki turizm maskani sifatida ham rivojlanmoqda. Sayyohlar bu yerni ziyorat qilib, qadimiy Arab dunyosining tarixi va madaniyati bilan yaqinroq tanishish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Qal’a atrofidagi tabiat va tabiiy muhit ham o‘ziga xos go‘zallikka ega bo‘lib, sayyohlikni yanada qiziqarli qiladi. Bahla qal’asi nafaqat Saudiya Arabistonining, balki butun Fors qoʻltigʻi mintaqasining tarixiy va madaniy merosi sifatida katta ahamiyatga ega.