AYNIYAT QONUNI

AYNIYAT QONUNI – to’g’ri, mantiqiy fikrlashning muhim qonunlaridan biri. Ayniyat qonuni mantiq fani (formal mantiq) da o’rganiladi. Ayniyat qonuni ham tafakkurning boshqa qonun va shakllari singari predmet, hodisalarning ma’lum ob’yektiv xususiyat va munosabatlarini aks ettiradi. Predmetlarning nisbiy mustaqillikka ega bo’lish xususiyati, ma’lum davr ichida ma’lum muayyanlikni saqlab qolishi, ma’lum aniq mazmun va shaklga ega bo’lishi, boshqa narsalardan farq qilib turishi inson tafakkurida bir necha minglab yillar davomida qayta-qayta aks etishi jarayonida Ayniyat qonuni shaklida ifodalangan. Bu qonun bo’yicha muhokamada, munozarada har bir fikr, har bir tushuncha o’zining boshlang’ich ma’nosini o’zgartirmasligi, aynan saqlanib qolishi, aniq, ravshan bo’lishi lozim. Ayniyat qonuni. talablariga rioya etilmasa, fikrlash noaniq bo’ladi, tushunchalar almashtirib yuboriladi, natijada tafakkur ob’ektiv reallikni to’g’ri aks ettira olmaydi, haqiqatni bilib bo’lmaydi. Faqat mantiqiy, tafakkur uchun xos bo’lgan bu qonunning mazmunini keng ma’noda ishlatish, ob’ektiv reallikka ko’chirish metafizikaga olib boradi. Bu qonun mantiqda A=A shaklida ifodalanadi.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Ayniyat qonuni — bu xalqaro huquqdagi muhim prinsip bo‘lib, davlatlarning suvereniteti va hududiy yaxlitligini himoya qiladi. Ayniyat (yoki inviolability) tushunchasi ayniqsa diplomatik vakolatxonalar, elchixona binolari va harbiy ob'ektlar hududida qo‘llaniladi. Unga ko‘ra, ushbu joylar boshqa davlatlarning aralashuvisidan va bosqinidan himoyalangan bo‘lishi kerak. Ayniyat qonuni asosan xalqaro shartnomalar, masalan, 1961-yilning Vena konvensiyasida (Diplomatik munosabatlar to‘g‘risidagi Konvensiya) bayon etilgan.

Asosiy mazmuni:

Diplomatik missiyalar, elchixona va konsullik binolari ayniyat qoidalari bo‘yicha himoyalangan bo‘lib, ularning hududlariga boshqa davlatlarning huquqsiz kirishi va bezovta qilishi taqiqlanadi.
Shaxsiy mulk va davlat mulki sifatida qaraladi, ularning daxlsizligi saqlanadi, davlat tomonidan himoya qilinadi.
Ayniyat majburiyatlari davlatlarning xalqaro huquq doirasida o‘zaro ishonchni oshirishga xizmat qiladi, shaxslar va tashkilotlarning xavfsizligini ta’minlaydi.
Ushbu qonun xuruj, bosqinchilik va noqonuniy kirishlarni oldini olishning xalqaro huquqiy asosi sifatida xizmat qiladi.

O‘zbekistonda ayniyat qonuni:

O‘zbekiston Respublikasi ichki qonunchiligida ayniyat ya'ni daxlsizlik va daxlsizlik huquqi masalalari quyidagi sohalarda muhim ahamiyatga ega:

Diplomatik missiyalarni himoya qilish to‘g‘risidagi qonunlar.
Milliy suverenitet va hududiy yaxlitlikni himoya qiluvchi davlat qonunlari.
Vazirliklar va idoralar tomonidan davlat mulkiga daxlsizlik.

Xulosa qilib aytganda, ayniyat qonuni davlatlar o‘rtasida tinchlik, xavfsizlik va qonuniylikni ta’minlash uchun zarur xalqaro huquqiy prinsip hisoblanadi. Bu qonun me’yorlarini buzgan davlatlar xalqaro javobgarlikka tortilishi mumkin.

Agar ayniyat qonuni haqida aniq bir soha yoki kontekst bo‘yicha ma’lumot kerak bo‘lsa, iltimos, qo‘shimcha savol berishingiz mumkin.