ASHINA XELU

ASHINA XELU (7-asr) – G’arbiy turk xoqonligi xoqonlaridan biri. 645 yil Tan sulolasi Yaochi tumani (hozirgi Xitoydagi Urumchi shahrining shimoliy-sharqidagi Fukan uezdi) da Ashina xelu boshchiligida noiblik barpo etgan. Xitoy imperatori Li Shimin shu yo’l bilan turkiy qavmlarga o’z ta’sirini o’tkazib, ularning mulklarini egallab olmoqchi bo’lgan. Biroq 651 yil Ashina xelu katta kuch to’plab tan imperiyasi yerlariga hujum qilgan. Bunga javoban Xitoy Ashina xeluga qarshi jazo qo’shini jo’natgan. Ko’p yillik janglardan so’nggina Xitoy turkiylarni yenga olgan. Ashina xeluni hiyla bilan Chochga boshlab keltirib, asir olganlar va tan qo’shinlari qo’mondoni qo’liga topshirganlar.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Albatta! "Ashina" va "Xelu" so‘zlari haqida uzoqroq ma'lumot beraman. Iltimos, aniq qaysi kontekstda kerakligini aytsangiz, yanada to‘liqroq tushuntirib bera olaman. Hozircha umumiy ma'lumotlar:

Ashina haqida

"Ashina" — qadimgi turk xonliklarining hukmdor sulolasining nomi. ASOSAN, Ular qabilaviy turklar tarixida juda muhim o‘rin tutganlar.

Tarixiy fon: Ashina sulolasi turkiy xalqlarning turli davlatlarida, xususan 6–8-asrlarda mavjud bo‘lgan Turk xonligi va boshqalarida hokimiyatni qo‘lga kiritgan. Bu sulola O‘rta Osiyo hamda Sharqiy Osiyoda keng tarqalgan.
Ahmiyati: Ashina sulolasi turkiy xalqlarga o‘z davlat tuzish va boshqarish tizimini keltirgan, ularning madaniyati va siyosiy hayotida muhim rol o‘ynagan.
Madaniyat: Ashinalar davrida ko‘plab oshkor bo‘lgan hunlar, turklar va boshqa xalqlarga oid tarixiy ma’lumotlar mavjud.

Xelu haqida

"Xelu" so‘zi o‘zbek tilida kamroq tarqalgan yoki maxsus nom bo‘lishi mumkin, yoki boshqa kontekstlarda ishlatiladi. Agar "Xelu" bilan bog‘liq aniq ma'lumot kerak bo‘lsa, iltimos, so‘z qaysi sohada ishlatilishini yoki qo‘shimcha ma’lumotni bering.

Qo‘shimcha ma’lumot

Agar "Ashina Xelu" birgalikda ishlatilsa, bu qaysidir shaxs, joy, fanga oid yoki boshqacha atama bo‘lishi mumkin. Aniqroq ma’lumot uchun kontekst juda muhim.

Sizga kerak bo‘lgan istiqboli aniq bo‘lsa, iltimos, qo‘shimcha savollar bering yoki so‘zlarni yanada batafsil tushuntiring!