ASHEL MADANIYATI

ASHEL MADANIYATI – quyi paleolit davri madaniyati. Shu davrga oid tosh cho’qmor, bir yoki ikki tomoni uchirilib, o’tkir qilingan turli shakddagi chaqmoq toshlardan iborat qurollar dastlab Frantsiyaning Amen shahri yaqinidagi Sent-Ashelda topilgan va bu madaniyat shu joy nomi bilan atalgan. Ashel madaniyati davri odamlari ibtidoiy jamiyat tuzumining quyi bosqichida g’orlarda, daryo bo’ylaridagi pana erlarda to’dalashib yashab, ovchilik bilan hayot kechirgan. Olovdan foydalangan. Ashel madaniyati G’arbiy va Sharqiy Yevropada, Kavkaz, Old Osiyo, Afrikada tarqalgan. O’rta Osiyoda Ashel madaniyatiga oid qarorgohlar Janubiy Qozog’istonda (Qoratov), Toshkent viloyati (Ko’lbuloq), Farg’ona vodiysida (Selungur) va boshqa joylarda uchraydi.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Ashel madaniyati — insoniyat tarixidagi birinchi yirik paleolit madaniyatlaridan biri bo‘lib, u qadimgi odamlarning tosh asboblar yasashda yuksak mahoratiga asoslangan. Ashel madaniyati dastlab Yevroosiyo hududlarida, ayniqsa Afrikada, Yevropada va Osiyoda tarqalgan. Bu madaniyatning asosiy xususiyati — uzunroq va kengroq tosh asboblar ishlab chiqarilishi bo‘lib, ularning ko‘pchiligi qattiq yovvoyi hayvonlarni ovlash, yog‘och ishlov berish va boshqa kundalik ehtiyojlar uchun mo‘ljallangan edi.

Tarixi va hududi

Ashel madaniyati taxminan 1,7 million yil avval boshlangan va miloddan avvalgi 200 ming yilga qadar davom etgan. Bu madaniyat nomi Fransiyaning Ashel (Acheulean) qishlog‘idan olingan bo‘lib, u yerda birinchi marta bunday uslubdagi asboblar topilgan. Ashel madaniyati Homo erectus va Homo heidelbergensis kabi inson turlariga xos hisoblanadi.

Asboblar

Ashel madaniyatining asosiy xarakteristikasiga aytiladigan asboblar — bu "bilachaklar" (bifasiyal asboblar) bo‘lib, ularning ikki tomonlama ishlov berilganligi ularni yanada samarali va chidamli qiladi. Bu asboblar yordamida odamlar go‘shtni kesish, yog‘och va terilarni qayta ishlash, shuningdek, o‘t o‘chirish kabi ishlarni amalga oshirgan.

Madaniyat va hayot tarzi

Ashel madaniyati avlodlari ko‘pincha kichik guruhlarda yashaganlar, ular ovchilik va yig‘uvchi hayot tarzini olib borganlar. Ular yirik hayvonlarni ovlash uchun guruh bo‘lib harakat qilishgan. Shuningdek, ular boshpanalar qurishga va olovni boshqarishga ham harakat qilishgan.

Ahmiyati

Ashel madaniyati insoniyat taraqqiyotida muhim o‘rin tutadi, chunki u ilgari mavjud bo‘lgan oddiy tosh asboblarga nisbatan yanada murakkab va samarali qurilmalarning paydo bo‘lishiga asos bo‘lgan. Bu madaniyat insonlarning ijtimoiy va madaniy rivojlanishiga, ya’ni murakkabroq jamiyatlar va mehnat taqsimotining shakllanishiga sabab bo‘lgan.

Xulosa

Ashel madaniyati qadimgi odamlarning texnik va madaniy taraqqiyotini aks ettiruvchi asosiy bosqichlardan biridir. U uzun vaqt davomida insonlarning atrof-muhitga moslashuvi va resurslardan unumli foydalanish ko‘nikmalarini rivojlantirgan madaniyat sifatida tarixda saqlanib qolgan.