ARFA

ARFA (italyancha Agra) — uchburchak shaklidagi qadimgi torli tirnama soz. Dastlabki tasvirlari miloddan avvalgi 3 – ming yillikka taalluqli. Oddiy ko’rinishdagi Arfa jahonning deyarli barcha xalqlarida uchraydi. Turli xalqlar orasida qadimdan tarqalgan: gruzinlarda — changi, abxazlarda — ayumaa, osetinlarda — duadastanon, mansilarda tor-saplyux va boshqalar. O’rta Osiyoda qo’llanilgan chang (Cheng) deb yuritilgan soz Arfaning o’tmishdoshi bo’lgan. Ayritom frizida (1 — 2-asrlar) 13 torli Arfa chalayotgan ayol-sozanda tasvirlangan. Hozirgi Arfaning 44 — 46 tori bo’lib (diatonik dobemol majorda sozlangan), vertikal rezonatorli uchburchak shakldagi ramaga tortilgan. Xromatik tovushlarni sadolantirish va boshqa tonallikka o’tkazish uchun pedal mexanizmidan (19-asr boshida frantsuz ustasi S. Erar ixtiro qilgan) foydalaniladi. U ikki vazifani — torlarni qisqartirish va sadoni yarim ton yoki bir tonga balandlatish yoki pastlatish uchun xizmat qiladi. Orkestrda, ansamblda yakkanavoz va jo’rnavoz soz sifatida ishlatiladi. Arfa tovushi mayin va yoqimli. I. Bax, G. Gendel, V. Mosart, M. Ravel, P. Xindemit va boshqalar. Arfa uchun yakkanavoz asarlar yaratishgan. Arfa ijrochiligida R. N. Sh. Boksa, F. Y. Dizi, A. Tsabel, I. Eyxenvald, K. Erdeli, V. Dulova va boshqalar shuhrat qozonishgan. O’zbekistonda Arfa simfonik va opera orkestrlari tarkibida ishlatiladi. 50-60-yillarda Toshkent konservatoriyasida Arfa sinfi bo’lgan.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

ARFA haqida uzoqroq ma'lumot quyidagicha:

ARFA — bu turli sohalarda ishlatiladigan qisqartma bo‘lishi mumkin, lekin O‘zbek tilida va keng ma'noda eng ko‘p uchraydigan ma'nosi quyidagicha bo‘lishi mumkin:

ARFA (Advanced Research Fund for Agriculture) — qishloq xo‘jaligi sohasida ilmiy tadqiqotlarni moliyalashtirish uchun ajratilgan fond. Bunday fondlar deyarli barcha mamlakatlarda qishloq xo‘jaligini rivojlantirish va innovatsiyalarni joriy etish uchun yaratilgan. ARFA yordamida yangi texnologiyalar ishlab chiqiladi, samaradorlik oshiriladi, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari sifati yaxshilanadi.
ARFA (Association for Research in Financing Agriculture) — bu nom ostida ham tashkilotlar mavjud bo‘lib, ular qishloq xo‘jaligi moliyalashtirish sohasidagi ilmiy izlanishlarni qo‘llab-quvvatlaydi.
Shuningdek, ARFA qisqartmasi “Advanced Research and Future Applications” kabi ko‘plab boshqacha sohalarga nisbatan ishlatilishi mumkin, masalan, IT, fan va texnologiyalar.

Agar siz ARFA haqida aniq bir soha yoki kontekstda ma’lumot so‘rayotgan bo‘lsangiz, iltimos, shu haqda batafsilroq ayting, shunda men sizga to‘liq va aniqroq javob bera olaman.

Qo‘shimcha:
O‘zbekistonda davlat yoki xususiy tashkilotlar ARFA qisqartmasini o‘z nomida ishlatgan bo‘lishi mumkin. Misol uchun, texnologiyalar, ta’lim yoki tadqiqot institutlarida. Agar sizga konkret tashkilot yoki loyiha haqida ma’lumot kerak bo‘lsa, so‘rashingiz mumkin.

Yana qanday ma’lumot kerakligini bemalol so‘rashingiz mumkin!