Apelsin — po’rtaxolning vatani qayer ekanini hech kim bilmaydi. Garchi u ayni paytda dunyoning iqlimi issiq barcha mamlakatlarida o’stirilsa ham, yaqin yaqinlargacha unchalik keng tarqalmagan edi. Garchi yunonlar va rimliklar po’rtaxolni bilishgan bo’lsa ham, u Hindistondan G’arbiy Osiyoga, so’ngra Yevropaga olib kelingan bo’lsa ajab emas. Ispan mustamlakachilari 1565 yilda ilk aholi manzilgohlari paydo bo’lishi bilanoq nordon po’rtaxolni Vest-Indiyaga, undan Floridaga olib kelishdi. Po’rtaxolning uchta eng muhim turi bor. Ular shirin yoki oddiy po’rtaxol, mandarin va nordon po’rtaxollardan iborat. Ammo shirin va mandarin po’rtaxolining 97 tagacha turi bor. Po’rtaxolning har xil turlari dunyoning turli mintaqalarida o’stiriladi. Masalan, Kaliforniya va Arizona Shtatlarida shirin purtaxolning Vashington Neyvl va Valensiya navlari yetishtiriladi. Floridada shirin po’rtaxolning Gamlin, ananas, Parson Braun, Gomasassa va Valensiya, Texasda esa Valensiya va Gamlin navlari o’stiriladi. Po’rtaxolning “qonli” deb ataladigan qiziq bir navi ham mavjud, eti to’q qizil rangda bo’ladi. U Urta yer dengizi Floridada o’stiriladi. Po’sti yupqa va uncha zich bo’lmagan po’rtaxol navi — Templ mandarin va shirin po’rtaxolning duragayidir. Nordon po’rtaxol hamma joyda birday yetishtiriladi, ammo uning asosiy qismini Ispaniya yetishtiradi. Bu po’rtaxoldan marmelad tayyorlashda foydalaniladi, chunki u nordon va taxir bo’lgani uchun meva sifatida iste’mol qilib bo’lmaydi. Ammo u dori-darmonlar tayyorlashdan tortib upa-atir ishlab chiqarishgacha bo’lgan keng miqyosda ishlatiladi.
Manba
Mo’jiza kitobning 1-jildi
Sun'iy intellekt javobi:
Apelsinning dunyoda minglab turlari mavjud bo‘lsa-da, ularni asosiy guruhlarga bo‘lish mumkin. Apelsin — sitrus mevalar oilasiga mansub bo‘lib, uning ko‘plab navlari va hibridlari mavjud. Quyida apelsinning asosiy turlari haqida batafsil ma'lumot beraman:
Navlar va turlari:
Yovvoyi apelsin (Citrus × aurantium) — asosan achchiq va shirinlik uchun emas, balki kosmetika va dorivor maqsadlarda ishlatiladi.
Shirin apelsin (Citrus sinensis) — odamlar iste’mol qiladigan apelsinlar shu turga kiradi. Ular yanada o‘z ichida bir nechta navlarga bo‘linadi:
Valensiya apelsini — sharbat uchun juda mos bo‘lib, yoz va kuz oylarida yetiladi.
Naval apelsini — terisi qalinroq, urug‘siz va u shirin ta'mga ega. Ko‘pincha yangi iste’mol uchun ishlatiladi.
Mose Apelsini (Blood Orange) — go‘zalligicha qizil yoki qizil-jigar rangga ega bo‘ladi, o‘ziga xos ta'mi mavjud.
Cara Cara apelsini — navaning ichki qismi qizil rangda bo‘lib, shirin va kam kislotali ta’mi bor.
Yaponiya, Meksika, Ispaniya, AQSh (Kaliforniya, Florida) kabi mamlakatlarda apelsinning ko‘plab o‘ziga xos turlari rivojlangan.
Hibrid apelsinlar: Apelsin boshqa sitrus mevalari bilan aralashtirilganda yangi navlar paydo bo‘ladi, masalan:
Tangelo (apelsin va mango aralashmasi)
Citrange (apelsin va grapefruit aralashmasi)
Apelsinning navlari xilma-xilligi sharoitlarga — iqlim, tuproq va agronomik usullarga bog‘liq ravishda ham o‘zgaradi.
Umuman olganda, apelsinning rasmiy ro‘yxatda yuzlab navlari bor, ammo eng ko‘p tarqalganlari yuqorida ko‘rsatganlarimdir. Agar siz qaysi maqsadda (yangi iste’mol, sharbat chiqarish, dezinfeksiya vositalari, kosmetika) qaerdaligini bilishga qiziqsangiz, o‘sha soha bo‘yicha batafsil ma’lumot ham bera olaman.
Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish