ANTANTA

ANTANTA (Fransuzcha entente — bitim) -1) Buyuk Britaniya, Frantsiya va Rossiyaning Germaniya, Avstriya-Vengriya xamda Italiya Ittifoqiga qarshi tuzgan Ittifoqi. “Uchlik bitimi”, “Uchlik Ittifoqi” deb ham yuritiladi. Antanta 1904-07 yillarda shakllandi. Har ikkala ittifoqning maqsadi 19-asr oxirida bo’lingan dunyoni qayta taqsimlashdan iborat edi. Birinchi jahon urushi davrida Antantaga Serbiya, Italiya, Yaponiya, Belgiya, Gretsiya va Ruminiya, keyinchalik urushga kirgan AQSh qo’shildi. 2) Yevropa tarixida boshqa bir kricha bloklar ham shunday nom bilan atalgan. Masalan, Buyuk Britaniya, Avstriya-Vengriya va Italiyadan iborat O’rta dengiz Antantasi (1887 yil — 19- asr oxiri); Gretsiya, Ruminiya, Turkiya va Yugoslaviya o’rtasidagi Bolqon Antantasi (1934 yil — 30-yillar oxiri); Chexoslovakiya, Ruminiya va Yugoslaviyaning kichik Antantasi (1920-38).

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Antanta — Birinchi jahon urushi davrida shakllangan davlatlar ittifoqidir. Asosan, u Rossiya imperiyasi, Buyuk Britaniya va Fransiya o‘rtasida 1907-yilda tashkil topgan. Boshlang‘ich maqsadi Germaniya va uning ittifoqchilariga qarshi siyosiy va harbiy hamkorlikni rivojlantirish edi.

Antantaning tarixi va shakllanishi

Antanta so‘zi fransuz tilidan olingan bo‘lib, "kelishuv", "rozilik" degan ma’noni anglatadi. Bu ittifoq, Germaniya boshchiligidagi Markaziy kuchlar bilan raqobatlasha olish uchun tuzilgan.

Fransiya va Rossiya ittifoqi (1894) — Germaniyaning kuchayishiga qarshi mustahkam harbiy va siyosiy ittifoq.
Angliya va Fransiya o‘rtasidagi Entente Cordiale (1904) — Afrika va boshqa hududlardagi koloniyalar bo‘yicha kelishuv.
Angliya va Rossiya o‘rtasidagi anglashuv (1907) — Markaziy Osiyo bo‘yicha ta’sir doiralarini belgilash.

Ushbu uch tomonlama kelishuvlarning yig‘indisi Antanta kuchlarini tashkil etdi. U urush davomida ittifoqdosh davlatlarga boshqa ko‘plab mamlakatlar qo‘shildi, masalan, Italya, Amerika Qo‘shma Shtatlari va Yaponiyaga qadar.

Antantaning maqsadlari

Germaniya va uning ittifoqchilarining harbiy kuchlarini cheklash
Yevropada siyosiy barqarorlikni saqlash
Hududiy manfaatlarni himoya qilish, ayniqsa Yevropaning o‘rta va sharqiy qismida

Antantaning roli Birinchi jahon urushida

Urush boshlanganida (1914-yil) Antanta va Markaziy kuchlar o‘rtasidagi ziddiyat asosiy harbiy to‘qnashuvlarga olib keldi. Antanta yirik harbiy kuch sifatida Germaniyani yengib, urushda g‘alaba qozondi. Bu g‘alaba urushdan keyingi Yevropa tartibini belgilashda muhim rol o‘ynadi.

Yakuniy so‘z

Antanta birinchi jahon urushi davrida Yevropada kuchlar muvozanatini o‘zgartirgan, zamonaviy xalqaro munosabatlar va diplomatiyada yangi sahifani ochgan muhim ittifoq bo‘ldi. U Germaniyaning harbiy va siyosiy hatti-harakatlarini cheklashda asosiy rol o‘ynadi.