Ammonifikatsiya

Ammoniylashuv , ammonifika-siya (ammoniy va lot. facio — qilaman) — azotli organik moddalarning ammiak ajratib parchalanish jarayoni. Tuproqda azotli moddalarning koʻpchiligi (99%) oʻsimliklar oʻzlashtira olmaydigan (gumus, organik oʻgʻitlar, oʻsimliklar qoldiqlari, hayvonot va mikroorga-nizmlar qoldiklari) holda boʻladi. A. jarayoni natijasida ular oʻsimliklar oʻzlashtira oladigan holga keladi. Oqsil moddalar tuproqda chirituvchi bakteriyalar, shuningdek aktinomitsetlar va mogʻor zamburugʻlar taʼsirida parchalanib, am-miak hosil qiladi. Ammiak A. davrida paydo boʻlgan oddiy kislotalar bilan birga reaksiyaga kirishib, ammoniyning suvda oson eriydigan tuzlarini hosil qiladi. Ammoniyning bunday shakldagi turlarini oʻsimliklar oson oʻzlashtiradi.

Adabiyotlar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Ammonifikatsiya – bu azot aylanishining tabiiy jarayonlaridan biri bo‘lib, u gidroliz yoki mikroorganizmlar faoliyati natijasida organik azot birikmalarining (masalan, oqsillar, aminokislotalar, urea) ammiak (NH3) yoki ammoniy ionlariga (NH4+) aylanishidir. Bu jarayon tuproq va suv muhitida sodir bo‘ladi va azotning tabiiy aylanishida muhim rol o‘ynaydi.

Ammonifikatsiyaning mazmuni va bosqichlari:

Organik azot manbalari: Oqsillar, aminokislotalar, urea kabi organik moddalardagi azot murakkab birikmalar ko‘rinishida bo‘ladi.
Mikroorganizmlar ta’siri: Tuproqdagi yoki suvdagi detritiv va saprotrof bakteriyalar, shuningdek, zamburug‘lar organik moddalarning parchalanishini amalga oshiradi. Ular oqsillarni va boshqa organik azot birikmalarini ammiak va ammoniy ionlariga aylantiradi.
Kimyoviy reaksiya: Organik azot birikmalari mikroorganizmlar tomonidan gidroliz qilinib, ammiak (NH3) yoki ammoniy (NH4+) hosil bo‘ladi.

Ahmiyati:

Ammonifikatsiya tuproq azotining mavjudligini ta’minlaydi, chunki hosil bo‘lgan NH3 va NH4+ o‘simliklar uchun oson so‘riladigan azot shaklidir.
Keyinchalik bu ammoniy ionlari nitrat bakteriyalar tomonidan nitrifikatsiya jarayonida nitrit (NO2-) va nitrat (NO3-) ionlariga aylantiriladi, bu o‘simliklar uchun yana qulay azot shaklidir.
Ammonifikatsiya azot aylanishi zanjirining boshlang‘ich bosqichlaridan biridir, shu bilan tabiiy muhitda azotning uzluksiz aylanishini ta’minlaydi.

Qisqacha aytganda:

Ammonifikatsiya – bu organik azot birikmalarining mikroorganizmlar ta’sirida ammiak va ammoniyga aylanish jarayoni bo‘lib, u tuproq va suv muhitida azotning mavjudligini oshirishga yordam beradi va o‘simliklarning o‘sishi uchun zarur bo‘lgan azotni ta’minlaydi.