AMIROBOD MADANIYATI

AMIROBOD MADANIYATI – qadimgi Xorazmning so’nggi jez davri madaniyati (miloddan avvalgi 9-8-asrlar). S. P. Tolstoy rahbarligidagi Xorazm arxeologiya-etnografiya ekspeditsiyasi Qoraqalpog’iston Respublikasidagi Amirobod kanali atrofidan topib tekshirgan (1937— 40). Amirobod madaniyati Suv yorgan madaniyati va Tozabog’yop madaniyati uyg’unlashuvi asosida shakllangan. Bu madaniyatni yaratgan xalqlar urug’jamoalariga birlashib, obikor dehqonchilik va chorvachilik bilan shug’ullangan. Qishda yog’och va qamishdan qurilib, usti loy bilan suvalgan kulba hamda yarim yerto’lalarda, yozda yengil bostirmalarda yashagan. Shunday kulba va yarim yerto’lalarning 15-20 tasi bitta qishloqni tashkil qilgan. Har bir turar joy sahni 75-110 kvadrat metr bo’lib, uning o’rtasidagi 3×1 metrli katta o’choqda doim olov yonib turgan. Taom tayyorlash uchun kichik o’choqlardan foydalanilgan. O’sha davr qoldiqlariga ko’ra, Amudaryo deltasi Aqchadaryo irmoqlaridan eni 10-15 metr, uzunligi 1-2 kilometr keladigan kanallar qazilgan. Amirobod madaniyatining noyob yodgorliklari Yakkaporson 2 va Qubod 2 yodgorliklaridan sirtiga turli shakllar chizilgan sopol idishlar, shuningdek marjon va chig’anoq shodalari, jezdan yasalgan taqinchoqlar, bigizlar, o’roq hamda o’q uchlari va ularning qoliplari topilgan. Jez ashyolarning ko’plab topilishi o’sha davrda metall quyish texnikasining rivojlanganligini, xalq xo’jaligidan tosh qurollarning mehnat qurollari sifatida siqib chiqarilganligini ko’rsatadi. Ad.: Tolstov S. P., Po drevnim deltam Oksa i Yaksarta, M., 1962; Yagodin V. N., Poselenie amirabadskoy kulturi Kavat 2, materiali Xorezmskoy ekspedisii, VIP. 6, M., 1963.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Amirobod madaniyati — O‘zbekiston hududida qadimdan rivojlangan qadimiy madaniyatlardan biridir. Bu madaniyat nomi asosan Toshkent shahri va uning atrofi hududlarida, ayniqsa, Zamonaviy Toshkent shahrining markaziy qismida joylashgan arxeologik topilmalarga asoslanadi. Amirobod madaniyati asosan eramizdan avvalgi 1-ming yillikda shakllangan va ularning kundalik hayoti, hunar-kasblari, turmush tarzlari haqida ko‘plab ma’lumotlar arxeologik qazishmalar natijasida ma’lum bo‘lgan.

Amirobod madaniyatining paydo bo‘lishi va tarixi

Amirobod — qadimiy qishloq yoki qishloq xo‘jaligi jamiyati bo‘lib, u o‘zining noyob arkeologik madaniyati bilan tanilgan. Bu madaniyat o‘rta asrlarga qaraganda ancha oldin rivojlangan va u yerda yashagan odamlarning qurilish, hunarmandchilik, paxta yetishtirish va boshqa qishloq xo‘jaligi faoliyatlariga oid ko‘plab dalillar mavjud.

Madaniyatning asosiy xususiyatlari

Qishloq xo‘jaligi: Amirobod aholisi asosan ekin ekish va chorvachilik bilan shug‘ullangan. Ular paxta, bug‘doy, javdar, arpa kabi ekinlarni yetishtirishgan.
Arxitektura: Hududda qazishmalar chog‘ida turli turdagi tepaliklar, doimiy turar joylar, uylar topilgan. Ularning qurilishida g‘isht, loy va yog‘ochdan foydalanganlari ma’lum.
Hunarmandchilik: Temirchilik, to‘qimachilik, sopol buyumlar yasash juda rivojlangan edi. Bu hududda qadimiy sopol idishlar, ziraklar, bezakli buyumlar topilgan.
Ijtimoiy hayot: Amirobod madaniyatining ijtimoiy tuzilishi xalqqa oid ma’lumotlarga ko‘ra, bir necha darajali ijtimoiy guruhlar va xo‘jalik birlashmalari mavjud bo‘lgan.

Amirobod madaniyatining ahamiyati

Amirobod madaniyati O‘zbekiston tarixida qadimgi qishloq xo‘jalik va shahar madaniyatining shakllanishi haqida muhim ma’lumot manbai hisoblanadi. Ushbu madaniyat hududida topilgan arxeologik yodgorliklar o‘rta asr O‘zbekistondagi madaniy, iqtisodiy va siyosiy hayotning shakllanishiga ta’sir ko‘rsatganligini ko‘rsatadi. Shu bois, u O‘zbekistonning qadimiy tarixi va madaniy merosini o‘rganish uchun katta ahamiyatga ega.

Amirobod madaniyati haqida ko‘proq ma’lumot olish uchun arxeologiya va tarix ilmidagi maqolalar, O‘zbekistondagi muzeylardagi arxeologik eksponatlar va ilmiy tadqiqotlar tahlil qilinadi.

Agar sizga ushbu madaniyat bo‘yicha yanada batafsil ma’lumot kerak bo‘lsa, xabar bering!