Almaiy
Almaiy (taxallusi; asl ismi Fazlulloh Mirjalol oʻgʻli) (1851/52 — Toshkent — 1894/95) — oʻzbek shoiri, tarjimon, arabshunos va xattot. Toshkentdagi „Moʻyi Muborak“ va Buxorodagi madrasalarda tahsil koʻrgan (1866-67). Turk, fors, arab tillarini va adabiyotini, falsafa, mantiq, huquq, musiqa, tib, xattotlik ilmini oʻrgangan. Toshkentga qaytgach, Shukurxon madrasasida mudarrislik qilgan. Erkin fikrlashi, ayrim ruhoniylar bilan ixtiloflari tufayli madrasadan ketishga majbur boʻlgan. Umri muhtojlik va qashshoklikda kechgan. Almaiy asarlari oʻsha davrda tuzilgan bayozlarda uchraydi. Ularda jamiyatdagi adolatsizlikka qarshi nafrat ifodalangan, vafo, sadoqat, halollik kabi fazilatlar ulugʻlangan („Hayot“, „Yetti“, „Kelsangchi“, „Yarashur“ va boshqalar). Shoir inson barkamolligi uning ilm-maʼrifatli boʻlishida, undan oʻzgalarni ham bahramand qilishda deb bilgan. „Kalila va Dimna“ ni forschadan oʻzbekchaga tarjima qilgan. Tarjimaning har bir hikoyati mundarijasiga mos fard, masnaviy, qitʼa, ruboiylar yozib kiritgan va oʻzi nastaʼliqda koʻchirgan. Kitob Toshkentda nashr qilingan (1898, 1901, 1913). Arabcha „Sharhi Mullo“ (1879-80) ga kirgan „Avzon ul-jumu’“ („Vaznlar jam’i“) manzumasi arab sheʼriyatida qofiya sanʼatini va ayrim grammatik qoidalarni oʻrganishda muhim qoʻllanma hisoblangan. Baʼzi arab mamlakatlarida ham undan darslik sifatida foydalanilgan. Kitobning Almaiy koʻchirgan qoʻlyozmasi Oʻzbekiston Sharqshunoslik institutida saqlanmoqda. Toshkentning Beshyogʻoch dahasida mahalliy bolalar uchun ochilgan namuna ish maktabiga Almaiy nomi berilgan.
Adabiyotlar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Almaiy — bu O‘zbekistonda tarqalgan meva bo‘lib, o‘zining shirin ta’mi va tetiklashtiruvchi xususiyatlari bilan mashhur. Alma mevalari O‘zbekistonning turli hududlarida yetishtiriladi, ayniqsa, Qashqadaryo, Samarqand, Farg‘ona vodiysi va Buxoro viloyatlarida ko‘plab almalar o‘sadi.
Almaiyning turlari
O‘zbekistonda almalar turli xil navlarda mavjud. Ular ranglari, kattaligi va ta’mi bo‘yicha farq qiladi. Eng mashhur navlarga qizil alma, yashil alma va sariq almalar kiradi. Har bir nav o‘ziga xos shirinlik darajasi va nordonligi bilan ajralib turadi, shuning uchun turli maqsadlarda ishlatiladi.
Alma mevasining foydalari
- Sog‘liq uchun foydalari: Alma — organizm uchun juda foydali meva hisoblanadi. U tarkibida ko‘p miqdorda vitaminlar (ayniqsa, vitamin C), tolalar, antioksidantlar mavjud bo‘lib, immunitetni mustahkamlashga yordam beradi.
- Hazm qilishni yaxshilaydi: Alma tolalari oshqozon-ichak tizimini yaxshi ishlashiga yordam beradi, ich qotishining oldini oladi.
- Yurak salomatligi: Alma yurak xastaliklarining oldini olishda muhim ahamiyatga ega bo‘lib, xolesterin darajasini pasaytirishga yordam beradi.
- Teri va sochlar uchun: Alma tarkibidagi antioksidantlar terining sog‘lom ko‘rinishini ta’minlaydi va yoshartiradi.
Almaiydan foydalanish
Almani to‘g‘ridan-to‘g‘ri iste’mol qilishdan tashqari, undan turli xil shirinliklar (pirog, kompot, murabbo), salatlar va hatto ba’zi oshkelishlarda ham foydalaniladi. O‘zbek oshxonasida alma juda qadrlanadi, ayniqsa, bayram taomlari va suyuq shirinliklarda keng qo‘llaniladi.
Xulosa
Almaiy — tabiiy, foydali va mazali meva bo‘lib, uni O‘zbekiston aholisi kundalik ratsionida keng qo‘llaydi. U sog‘liq uchun foydali ta’siri sababli ham yoshlar, kattalar va bolalar tomonidan yaxshi ko‘riladi. Alma yetishtirish O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi uchun ham muhim sohalardan biridir.