Alkogol Psixozlari
Alkogol psixozlari , metal-kogol psixozlar — alkogolizma" roʻy beradigan ekzogen-organik ruhiy kasalliklar majmui. Alkogol psixozlari surunkali alkogo-lizmning oʻrta va soʻnggi bosqichlarida etil spirtining organizmda parchalanishi vaqtida hosil boʻladigan zaharli moddalar taʼsirida moddalar almashi-nuvining buzilishidan vujudga kelgan metabolitlarning markaziy nerv siste-masiga zaharli taʼsir etishi natijasida kelib chiqadi. Alkogol deliriysi, „oq alahlash“ (ong xiralashuvi, koʻrish, eshitish va boshqa gallyutsinatsiyalar, betokatlik, turli somatik va nevrologik xastaliklar), alkogol gallyutsinozi (boshqalar taxdid solayotganday tuyuladigan eshi-tish gallyutsinatsiyasi va hokazo). Oʻtkir va surunkali, shuningdek rashk vasvasasi koʻproq uchraydi.
Adabiyotlar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Alkogol psixozlari — bu alkogol iste’molining yuqori darajada bo‘lishi natijasida yuzaga keladigan psixik buzilishlar guruhidir. Ular asosan kronik alkogolizmning asoratlari sifatida paydo bo‘ladi va odatda alkogolni uzoq vaqt davomida ko‘p miqdorda ichish natijasida shakllanadi. Alkogol psixozlari turlicha klinik ko‘rinishlarga ega bo‘lib, ularning asosiy turlari quyidagilardan iborat:
1. Alkogol deliriumi (delirium tremens)
- Bu eng og‘ir alkogol psixozlaridan biri bo‘lib, alkogolni kutilmaganda to‘xtatganda yoki miqdorini keskin kamaytirganda paydo bo‘ladi.
- Delirium tremensda bemorda yuqori harorat, terlash, qo‘rquv, ruhiy bezovtalik, gallyutsinatsiyalar (ko‘rish, eşitish yoki boshqa sezgi buzilishi), hayajon va hamroh ravishda yurak urishi tezlashadi.
- Ushbu holatda bemorning ongining buzilishi, diqqatni jamlay olmasligi va vaqt, makon bo‘yicha disorientatsiyasi kuzatiladi.
- Delirium tremens tez va joyida tibbiy yordam talab qiladi, chunki hayot uchun xavf tug‘dirishi mumkin.
2. Alkogol psixozining gallyutsinator shakli
- Bu holatda bemor turli xil gallyutsinatsiyalar, asosan vizual va auditoriyalik gallyutsinatsiyalar ko‘radi yoki eshitadi.
- Gallyutsinatsiyalar ko‘pincha qo‘rqinchli, qo‘rquvli yoki takroriy bo‘ladi.
- Bunday holat ko‘pincha bemorning ruhiy holatini sezilarli darajada buzadi va ularni real hayotdan ajratib qo‘yadi.
- Bu holat ko‘pincha oddiy gallyutsinator sxizofreniyaga o‘xshashlik qilishi mumkin.
3. Alkogol paranoid psixozlari
- Bunda bemorda paranoyali fikrlar, ya’ni boshqalar unga zarar yetkazmoqchi degan noto‘g‘ri e’tiqodlar paydo bo‘ladi.
- Bemorda o‘zini hujum ostida his qilishi, hibsga olinishi yoki ta’qib qilinishi haqidagi vahimali g‘oyalar mavjud bo‘ladi.
- Ba’zan bu holat animatsiya va agressiya bilan birga boradi.
4. Amnestik sindrom (Korsakov sindromi)
- Bu sindrom asosan uzoq muddatli ichkilik natijasida miya faoliyatining jiddiy buzilishidan kelib chiqadi.
- Bemorda xotira buzilishi, o‘tmishni eslashdagi qiyinchiliklar, yangi ma’lumotlarni yodda saqlay olmaslik kuzatiladi.
- Korsakov sindromida ham o‘ziga xos konfabulatsiyalar — yoddan bo‘sh joylarni qoplash uchun noo‘rin yoki yolg‘on hikoyalar aytish ham uchraydi.
Alkogol psixozlarining sabablari
- Uzoq muddat davomida miqdori va chastotasi yuqori bo‘lgan alkogol iste’moli.
- Alkogolni to‘satdan to‘xtatish.
- Boshqa tibbiy muammolar yoki ruhi bezovtaliklar bilan birga kechishi.
- Miya faoliyatining neyrokimyoviy va anatomik o‘zgarishlari.
Alkogol psixozlarini davolash
- Birinchi navbatda alkogolni to‘xtatish va jiddiy asoratlarni oldini olish.
- Psixiatriya shifokori nazorati ostida simptomatik davolash, jumladan, sedativlar, vitamin terapiyasi (ayniqsa B guruhi vitaminlari), elektrolitlar muvozanatini tiklash.
- Psixoterapiya va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash.
- Alkogolga bo‘lgan ishtiyoqni kamaytirish va reabilitatsiya dasturlarida ishtirok etish.
Xulosa
Alkogol psixozlari — bu jiddiy ruhiy kasallik bo‘lib, uni davolash va oldini olish uchun tez va samarali tibbiy yordam zarur. Uzoq muddatli alkogol iste’molidan saqlanish, sog‘lom turmush tarzi va stressni boshqarish usullarini qo‘llash muhim hisoblanadi. Agar alkogol bilan bog‘liq salbiy o‘zgarishlar paydo bo‘lsa, professional yordamga murojaat qilish lozim.