Alcidae
Chistiklar (Alcidae) - rjankasimonlar turkumiga mansub qushlar oilasi, 22 turi bor. Haqiqiy dengiz kushlari. Ogʻirligi 80 g dan 1,2 kg gacha. Usti qora, qorni oq. Ikkala jins ham bir xil tusda. Tana tuzilishi suvda suzish va shoʻngʻishga yaxshi moslashgan. Oyokdari qisqa, oldingi uch barmogʻi suzgʻich parda bilan tutashgan. Tumshugʻi har xil koʻrinishda. Juda tez uchadi. Chistik. Uchishda orqaga uzatilgan panjalari rul vazifasini bajaradi. Yerda besoʻnaqay va yomon yuradi; suv ostida qanotlari yordamida harakatlanadi. Urchish davrida boshida patli kokillar, tumshugʻida shoxsimon plastinka va oʻsmalar paydo boʻladi. Ch. quruqlikka faqat tuxum qoʻyish uchun chiqadi. Qoya yoriklariga va boshqa joylarga uya quradi. Koloniya hosil qiladi. 1—2 ta tuxum qoʻyadi. Tuxumini nari va modasi navbat bilan 24—35 kun bosadi. Mayda baliq, qisqichbaqalar, mollyuskalar, dengiz chuvalchanglari bilan oziqlanadi. Shimoliy Muz okeani, Yevropa, Osiyo hamda Amerikaning Tinch va Atlantika okeanlari shim. qirgoklarida tarqalgan. Tuxumi va goʻshti uchun koʻp ovlanganligi sababli kamayib bormoqda. Hozir tuxumini yigʻish takiqdangan. Katta ahamiyatga ega boʻlgan qushlar bozori qoʻriqxonalarga aylantirilgan.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Alcidae oilasi (yoki alcidalar) - bu qushlarning suvli muhitga moslashgan oilasi bo‘lib, asosan Shimoliy Yarimsharda, xususan Arktika va subarktika hududlarida yashaydigan dengiz qushlarini o‘z ichiga oladi. Ular asosan okean sohillari va qutb sharoitlarida uchraydi.
Umumiy tavsif
- Tasnifi: Alcidae oilasi Charadriiformes tartibiga kiradi.
- Turlari: Taxminan 24 turga ega bo‘lib, 11 turkumga bo‘linadi.
- Tashqi ko‘rinish: Ularning tanasi qalin va qattiq bo‘lib, ko‘pincha qora va oq ranglarda. Qanotlari qisqaroq va qattiq, bu ularga suv ostida suzishni osonlashtiradi.
- O‘lchami: Ularning o‘lchamlari kichikdan o‘rta darajagacha farq qiladi, masalan, qarg‘a o‘lchamidagi mayda turlardan tortib, tovuq kattaligidagi kattaroq turlargacha.
Hayot tarzi
- Yashash joyi: Asosan shimoliy dengizlar, okeanlarning sovuq suvlarida yashashadi. Ba’zilarining qishlash davrida uzoq masofalarni suzib o‘tishi kuzatiladi.
- Ovqatlanish: Ular asosan baliqlar, yirtqich yoki kichik dengiz organizmlarini ovqat qiladi. Suv ostida tez va mahorat bilan suzib, o‘z oziq-ovqatini tutadi.
- Ko‘payish: Ko‘pchilik turlari koloniya holida joylashib tuxum qo‘yadi. Tuxumlar odatda slap va ko‘p rangli bo‘ladi, bu tuxumlarni ko‘chaga urilishdan himoya qiladi.
- Parvoz: Ba’zi turlar yaxshi uchadi, ammo ko‘pchiligi qisqa qanotlari sababli uzoq davom etuvchi parvozlarda sustlik qiladi.
Muvozanat va ahamiyati
Alcidae oilasi dengiz ekosistemasining muhim qismidir. Ular dengiz baliqlari sonini nazorat qilishda muhim rol o‘ynaydi. Shuningdek, tabiiy muvozanatni saqlashda va oziq-ovqat zanjirida o‘rni katta.
Qiziqarli faktlar
- Ular suv ostida suzishda pingvinlarga o‘xshash tarzda harakat qiladi.
- Ba’zi turlari, masalan murre yoki puffin, o‘zlariga xos jingalak o‘ymakor va rang-barang tumshug‘iga ega.
Xulosa
Alcidae oilasi - sovuq dengiz sohillari qushlari bo‘lib, ularning ekologik va biologik xususiyatlari insonlar tomonidan chuqur o‘rganiladi. Ular dengiz hayotining ajralmas qismi hisoblanadi va tabiiy muhitni muhofaza qilishda katta ahamiyatga ega.