Albērs Kamī

Albert Camus (talaffuzi: Alber Kamyu) (7-noyabr, 1913 — 4-yanvar, 1960) fransuz adibi va faylasufi boʻlgan. Ekzistensializmga oid deb qaralsa-da, Kamyu biror maktab yoki gʻoyaga tegishli boʻlgandan koʻra mustaqil mutafakkir boʻlishni afzal koʻrgan. U shaxsni gʻoyadan ustun qoʻygan. 1945-yilda bergan intervyusida Kamyu shunday degan: „Yoʻq, men ekzistensialist emasman. Sartre va men ismlarimizni yonma-yon koʻrishdan doimo taajjubda boʻlamiz….“ (Les Nouvelles litteraires, 15 noyabr, 1945).
Ikkinchi jahon urushi yillaridagi Qarshilik harakati qatnashchisi boʻlgan. Ijodiy faoliyati 1937-yildan boshlangan. „Begona“ (1942) qissasi, „Sizif haqida asotir“ (1942) falsafiy ocherki, „Anglashilmovchilik“ (1944) va „Kaligula“ (1945) dramalari — inson hayotining maʼnosi toʻgʻrisidagi oʻylardan iborat. „Vabo“ (1947) roman-ramziy hikoyasi Qarshilik harakati haqida. Asarlari adabiyot va falsafani yana ham bir — biriga yaqinlashtirgan. Kamyu „Isyonkor odam“ (1951) falsafiy ocherki, „Tubanlashuv“ (1956) qissasi, „Saltanat va surgun“ (1957), „Shved nutqi“ (1958) kabi hikoyalar toʻplami muallifi. Nobel mukofoti laureati (1957). „Begona“ qissasi va „Vabo“ romani Ahmad Aʼzam tomonidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan (1995).

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Albērs Kamī (Albert Camus) — frantsuz yozuvchisi, faylasufi va jurnalisti bo‘lib, u 20-asrning eng muhim adabiy va falsafiy shaxslaridan biri hisoblanadi. U 1913-yil 7-noyabrda Jazairning Mondovida, Fransuz shimoliy Afrikasida tug‘ilgan. Kamī absurdizm falsafasining asoschilaridan biri sifatida tanilgan bo‘lib, uning asarlari hayotning maʿnosizligi, insonning erkinlik qidiruvi va ijtimoiy adolat masalalarini chuqur o‘rganadi.

Albērs Kamī o‘zining eng mashhur asarlari — “Notuqilgan odam” (L’Étranger, 1942), “Momo” (La Peste, 1947), “Qo‘rqmas odam” (L’Homme révolté, 1951) va “Mit” (Le Mythe de Sisyphe, 1942) kabi asarlari bilan tanilgan. “Notuqilgan odam” romani insonning o‘ziga xos shahsiyati, unga qarshi ijtimoiy tizim va absurd dunyo bilan kurashini tasvirlaydi. “Mit” esa absurdizm g‘oyalarini falsafiy nuqtai nazardan tushuntiradi.

Kamī 1957-yilda Nobel adabiyot mukofotiga sazovor bo‘ldi, u 44 yoshda bo‘lganida bunday yutuqqa erishib, tarixdagi eng yosh g‘oliblardan biri bo‘ldi. Uning yaratuvchiligi va falsafiy qarashlari keyingi avlod yozuvchilari va mutafakkirlariga katta ta’sir ko‘rsatgan.

Albērs Kamī 1960-yil 4-yanvarda Fransiyada avtomobil avariyasida halok bo‘lgan. Uning falsafasi va adabiy merosi haligacha kuchli ahamiyatga ega bo‘lib, insonning erkinligi, jasorati va hayotning ma’nosi haqida o‘ylashda insonlarga ilhom beradi.