Al2O3
Aluminiy oksidi (AlO) — rangsiz kristall modda. Suyuqlanish harorati — 2072 °C, suvda erimaydi. Aluminiy oksidi amfoter oksiddir, konsentrlangan kislotalarda erib, aluminiy tuzlarini, ishqorlarda erib, aluminat kislota tuzlari — aluminatlarni hosil qiladi. Aluminiy oksidining har xil tarkibli gidratlangan (suvli) shakllari maʼlum. Aluminiy gidroksidga gidrargilit (gibbsit) va sunʼiy yoʻl bilan olinadigan bayerit kiradi. Aluminiy oksidi aluminiy olishda ishlatiladi, aluminiy oksidining oʻzi esa boksit, nefelin va kaolindan olinadi. Tabiatda aluminiy oksidi kristallari korund, yoqut va sapfir hollarida uchraydi; korund nihoyatda qattiq boʻlganidan qayroqtosh va jilvir sifatida, yoqut va sapfir zargarlikda ishlatiladi. Aluminiy oksididan oʻtga chidamli material va buyumlar tayyorlashda ham foydalaniladi.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Al2O3 - bu alyuminiy oksidi, kimyoviy formulasi Al₂O₃ bo‘lgan birikma. O‘zbek tilida batafsil ma'lumot quyidagicha:
Al2O3 haqida umumiy ma'lumot
Al2O3 – bu alyuminiy oksidi yoki alyumina deb ataladigan qattiq kimyoviy birikma. U ikki alyuminiy (Al) atomlari va uch kislorod (O) atomidan tashkil topgan.
Kimyoviy xususiyatlari
- Formulasi: Al₂O₃
- Molekulyar massasi: 101.96 g/mol
- Qattiq kristalli moddadir.
- Kislorod bilan kuchli bog‘langan.
- Qattiq va yuqori erish nuqtasiga ega (taxminan 2072 °C).
- Asosan amfoter oksid hisoblanadi, ya’ni u kislotali va gidroksidli muhitlarda ham reaksiyaga kirishadi.
Fizik xususiyatlari
- Rangsiz yoki oq rangli chang yoki kristall shaklida bo‘ladi.
- O‘ta qattiq va qattiqligi bo‘yicha tosh va olmosga yaqin (Mohs qattiqlik o‘lchamida 9 ga teng).
- Yuqori erish nuqtasiga ega.
- Elektr isolatori sifatida ishlatiladi.
- Termik barqarorlik yuqori.
Alyuminiy oksidining qo‘llanilishi
- Metallurgiya: Alyuminiy ishlab chiqarish uchun xom ashyo sifatida; shuningdek, po‘lat va boshqa metallarning sirtini qoplash uchun, korroziyaga qarshi yuzaki qoplamalarda ishlatiladi.
- Abrasiv vosita: Qattiqligi va aşındırıcı xususiyatlari tufayli sandpaper, kesuvchi vositalar va polishing materiallarida foydalaniladi.
- Elektronika: Izolyator sifatida, o‘ta sovutishli bypass kondansatorlarda va yarim o‘tkazgichlarda konteyner sifatida ishlatiladi.
- Keramika: Yuqori haroratga chidamli keramika ishlab chiqarishda qo‘llaniladi.
- Tibbiyot: Biokompatibleligi sababli sun’iy implantlar va stomatologiyada ishlatiladi.
Tabiatda mavjudligi
Tabiiy shakli korund hisoblanadi. Korund ko‘pincha qizil (rubin) yoki yashil (safir) ranglarda bo‘ladi, bu ranglar uning ichidagi iz elementlarga bog‘liq.
Xulosa
Al2O3 – kimyoviy jihatdan barqaror, qattiq va haroratga chidamli alyuminiy oksididir, metallurgiya, keramika, elektronika, va tibbiyot sohalarida keng qo‘llaniladi.
Agar sizga boshqa kimyoviy birikmalar yoki Al2O3 ning aniqroq xususiyatlari bo‘yicha ma’lumot kerak bo‘lsa, ayting!