Akustik rezonator

Akustik rezonator (Gel-mgols rezonatori) — kichik tirqish yoki naycha orqali tashqi muhit bilan tutashgan idish. Past takroriylikli (chastotali) tebranishlarni oʻz oʻlchamlaridan ancha katta masofaga tarqatadi. Gelmgols va Reley nazariyalariga koʻra, Akustik rezonator ni bitta erkinlik darajali tebranish tizimi deb qarash mumkin. Masalani soddalash-tirib qaraganda barcha kinetik energiya rezonator boʻgʻzida harakatlanuvchi havo qatlamida toʻplangan, potensial ener-giya esa idish ichidagi havoning elastik deformatsiyasiga bogʻliq deyish mumkin. Bu holda Akustik rezonator ning xususiy takroriyligi idish va idish boʻgʻzining shakliga bogʻliq boʻlmaydi. Agar Akustik rezonator Gʻ takroriyligi boʻlgan garmonik tovush maydoniga joy-lashtirilsa, shu Gʻ takroriylik Akustik rezonator ning xususiy takroriyligi f0 ga teng boʻlganda Akustik rezonator dagi majburiy tebranishlar ampli-tudasi tovush maydoni amplitudasidan bir necha marta ortib ketadi. Xususiy takroriylik maʼlum boʻlsa, tashqi tovush takroriyligini topish mumkin. Akustik rezonator ning bu xususiyati tovush maydonini uning ta-kroriyliklariga karab tahlil qilishga imkon be radi. Rezonans boʻlganida Akustik rezonator boʻgʻzi yoki naychasida havo zarralari kat-ta tezlik bilan tebranadi va ishqalanish mavjud boʻlganida takroriylikli tovush jadal yutiladi. Akustik rezonator ning bu xossasidan meʼmoriy akustikada foydalaniladi.

Adabiyotlar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Akustik rezonator — bu ovoz tolqinlarini yoki boshqa akustik signallarni kuchaytirish, tanlash yoki o‘zgartirish uchun mo‘ljallangan qurilma yoki sistema. Rezonatorlar asosan ma'lum bir chastotadagi tovush energiyasini qabul qilib, shu chastotada rezonans holatini yuzaga keltirib, akustik signalning amplitudasini oshiradi.

Akustik rezonatorning asosiy tushunchalari va turlari

Rezonans
Rezonans bu — tizimning tabiiy chastotasi bilan kelayotgan tashqi signal chastotasi bir xil yoki juda yaqin bo‘lganda yuzaga keladigan kuchayish hodisasi. Akustik rezonatorlarda bu hodisa tovush to‘lqinining ma’lum bir chastotasini kuchaytirishga imkon beradi.
Akustik rezonator turlari

Quti rezonatorlar (masalan, kassa yoki quti shaklidagi rezonatorlar).
Quvur rezonatorlar (masalan, organgina trubkasi yoki gitara torining bo‘shlig‘i).
Plitkalik rezonatorlar (masalan, baraban, disk va boshqalar).
Helmholtz rezonatori — maxsus shakldagi havo bo‘shlig‘i bo‘lib, o‘zining tabiiy chastotasida rezonans hosil qiladi. Masalan, bo‘sh shisha idishning tovushni qabul qilishi.

Akustik rezonatorning vazifalari

Tovush energiyasini kuchaytirish
Belirli chastotadagi tovushlarni tanlab olish
Ovozdagi noaniqliklarni kamaytirish
Tovush izolyatsiyasini ta’minlash
Musiqa asboblarining ovozini yaxshilash va kuchaytirish

Amaliy qo‘llanilishi

Musiqa asboblari: gitara, skripka, pianino kabi asboblardagi turli rezonatorlar
Konstruksiya va arxitektura: auditoriyalar va teatrlar akustikasini yaxshilash
Tibbiyot: ultratovush diagnostikasi va rejeneratsiya asboblari
Telekommunikatsiya: mikrofon va dinamiklarda
Akustik sensorlar va spektroskopiya

Misol: Gitara rezonatori

Gitara tovushining katta qismi uning ichidagi bo‘shliqda hosil bo‘lgan akustik rezonatorda yuzaga keladi. Gitara simlari chertilganda hosil bo‘lgan vibratsiya rezonator orqali kuchayadi va biz eshita oladigan ovozga aylanadi.

Yakuniy tushuncha

Akustik rezonatorlar tovush energiyasini ma'lum chastotada kuchaytirish va shakllantirish uchun zarur bo‘lib, ular turli sohalarda — musiqa, sanoat, arxitektura va tibbiyotda muhim o‘rin tutadi. Ularning ishlash prinsipi fizikada rezonans hodisasi bilan bog‘liq va bu orqali tovushlarni kerakli shakl va amplitudega keltirish mumkin.