Ahl as-Sunna val-Jamoa

Ahl as-Sunna val-Jamoa („sunna va jamoa ahli“) — islom dini taʼlimotida ogʻishmay, toʻgʻri mafkurada sobit qadam boʻlib kelayotgan moʻmin-musulmonlar toifasining nomi. Muhammad s.a.v. bir hadisi shariflarida shunday degan: „Yahudiylar qavmi 71 firqaga, masihiylar qavmi 72 firqaga boʻlinib ketgan edilar. Mening qavmim (ummatim) esa 73 firqaga boʻlinib keturlar. Ulardan faqat bir toifasi mening va sahobalarim yoʻlidan yurib adashmay borurlar. Qolgan 72 firqasi ahli nor (doʻzahiy)dirlar“. Bu toifa yana „firqai nojiya“ deb ham nomlanadi.
Ahli sunna val jamoa firqasi amaliy fiqhda to‘rt mazhabga bo‘lingan.

Adabiyotlar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Ahl as-Sunna val-Jamoa (forschada Arabcha: أهل السنة والجماعة) — Islom dinidagi asosiy mezjudin – sunniylikning markaziy mazhabi va jamiyati bo‘lib, u Payg‘ambar Muhammad (s.a.v)ning sunnasiga (ya’ni, uning hayot yo‘li, kalomlari va amallariga) va sahobalarning jamoatiga (jama’aga) qat’iy amal qilishni ta’kidlaydi.

Ahl as-Sunna val-Jamoa nimani anglatadi?

Ahl as-Sunna — "Sunnaning odamlari" degan ma’noni anglatib, bu yerda "sunna" — Payg‘ambar Muhammadning sunnati, ya’ni uning so‘zlari, amallari va tasdiqlari majmuasi.
Val-Jamoa — "jamoa" degan ma’noda bo‘lib, Islom ummatining ko‘pchilik jihatidan diniy va ijtimoiy birlikni anglatadi.

Tarixi va ahamiyati

Ahl as-Sunna val-Jamoa Islom tarixidagi ilk davrlardan boshlab shakllangan va bu atama asosan ishonchli hadislar, Qur’on ta’limotlari va sahobalarning rivoyatlariga tayanadi. U diniy maqomni saqlab qolishga intilib, bid’atlar (din sohasidagi yangi, ammo Qur'on va sunnatga zid amallar) va ekstremizmga qarshi turadi.

E'tiqod va amaliyot

Tawhid (Allohning yagona ekanligi)
Risolat (Payg‘ambarlik)
Qiyomatga iymon
Qur’on va hadislarga qat’iy amal qilish
Sahobalarni hurmat qilish va ularning fikrlarini e’tiborga olish
Ijtihod va taqlid masalalarida mo‘’tadil yo‘l tutish

Sunniylik qaysi asosiy mazhablarga bo‘linadi?

Ahl as-Sunna val-Jamoa ichida beshta yirik fiqh (shu’ba islomiy huquq) mazhabi mavjud:

Hanafiylik
Malikiylik
Shofi’iylik
Hanbalilik
Zaydiylik (ba’zan shiorlar jihatidan ajralib turadi)

Bu mazhablar fiqhiy masalalarda ayrim tafovutlar bo‘lsa-da, ularning barchasi Ahl as-Sunna val-Jamoaning umuminsoniy e’tiqodlarini saqlab qoladi.

Maqsad va vazifa

Ahl as-Sunna val-Jamoaning maqsadi — Islomning asl manbalariga (Qur’on va sunnatga) qaytib, ummatni birlashtirish va ijtimoiy hamjihatlikni ta’minlashdir. U bid’atlar, takfirchilik (mo‘minlarni Kafir deb ayirish) va radikalizmdan uzoq turadi hamda shariat asosidagi adolat va mehribonlik tamoyillarini targ‘ib qiladi.

Xulosa

Ahl as-Sunna val-Jamoa — bu Islomiy ummatning eng ko‘p tarqalgan va eng keng qamrovli yo‘nalishi bo‘lib, u nafaqat diniy, balki ijtimoiy va madaniy jihatdan ham tarixiy ahamiyatga ega. Bu yo‘nalish musulmonlarni birlashtirish, diniy ta’limotni asossiz o‘zgartirishlardan saqlash vazifasini bajaradi.