AGROTUPROQ RAYONLASHTIRISH

AGROTUPROQ RAYONLASHTIRISH — mintaqalarni o’simliklarning o’sishi va rivojlanishiga ta’sir ko’rsatuvchi tuproq xususiyatlari, iqlim va gidrogeologik sharoitlari, litologik geomorfologik tuzilishi va ba’zi boshqa belgilari (eroziya, sho’rlanish) ga, shuningdek qishloq xo’jalik ishlab chiqarishining o’ziga xosligiga ko’ra hududlarga ajratish. O’zbekistonda Agrotuproq rayonlashtirishning ilmiy asoslari 30 yillarda yaratilgan. Obikor dehqonchilik sharoitida Agrotuproq rayonlashtirish uchun tuproqlarning kelib chiqishi bilan bir qatorda shu tuproqning qachondan beri sug’orilishi, madaniylashganlik darajasi, shuningdek eroziya, ikkilamchi sho’rlanish, sho’rxoklik, toshloqlik, botqoqlik kabi qishloq xo’jaligiga noqulay holatlarning namoyon bo’lish darajasi ham hisobga olinadi. Agrotuproq rayonlashtirish qishloq xo’jaligi ishlab chiqarishini to’g’ri tashkil qilish, jumladan o’stiriladigan ekinlarni rayonlashtirish, agronomik va meliorativ tadbirlarni rejalashtirish hamda amalga oshirish, agrotexnik va sug’orish usullarini to’g’ri tanlash, mashinalar tizimini ishlab chiqish va shu kabi uchun zarur. Agrotuproq rayonlashtirish qo’yilgan maqsadlarga qarab turli aniqlikda ishlab chiqiladi. Sxematik Agrotuproq rayonlashtirishda katta rayonlar ajratilib, bu yerda ko’p tarqalgan tuproq tiplari, agrotexnik va boshqa usullar samaradorligini ta’minlaydigan yaxlitlangan tabiiy ko’rsatkichlar va asosiy meliorativ tadbirlar ko’rsatiladi.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Agrotuproq rayontlashtirish

Agrotuproq rayontlashtirish – bu hududning tuproq-resurslarini, iqlim, relef va boshqa tabiiy sharoitlarni hisobga olgan holda, qishloq xo‘jaligi uchun eng maqbul bo‘lgan tuproq turlarini va ularning foydalanish tarkibini aniqlash va hududni turli agrotexnik zonalarga bo‘lish jarayonidir. Bu jarayon yordamida tuproqning unumdorligini saqlash, qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini samarali tashkil etish va resurslardan oqilona foydalanish maqsad qilinadi.

Agrotuproq rayontlashtirishning maqsadlari:

Tuproq xilma-xilligini aniqlash va uning agrotexnik imkoniyatlarini o‘rganish.
Hosilni oshirish uchun eng mos agrotexnologiyalar va ekin turlarini tanlash.
Tuproq degradatsiyasini oldini olish uchun samarali tuproqni muhofaza qilish usullarini ishlab chiqish.
Resurslardan optimal foydalanish va qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarish barqarorligini ta’minlash.
Hududning agroiqtisodiy rivojlanishini rejalashtirishda tuproq xususiyatlarini hisobga olish.

Agrotuproq rayontlashtirish bosqichlari:

Ma’lumot to‘plash: Hududning tuproq turlari, iqlim, relef, gidrologiya, o‘simlik va boshqa tabiiy omillar haqida ma’lumot yig‘iladi.
Tuproq tahlili: Tuproq namunalarini olib, kimyoviy va fizik xususiyatlari o‘rganiladi.
Tuproq xaritalarini tuzish: Tuproq turlari va ularning joylashuvi xaritalarda ko‘rsatiladi.
Rayonlashtirish mezonlarini belgilash: Tuproq unumdorligi, iqlim sharoitlari, sug‘orish imkoniyatlari va boshqa omillar asosida agrotexnik zonalar aniqlanadi.
Agrotuproq zonalarini ajratish: Hudud agrotexnik jihatdan bir-biridan farq qiluvchi segmentlarga bo‘linadi.
Rekomendatsiyalar ishlab chiqish: Har bir agrotexnik zona uchun ekin turlari, agrotexnika tadbirlari va tuproqni muhofaza qilish choralari tavsiya etiladi.

Agrotuproq rayontlashtirishning ahamiyati:

Qishloq xo‘jaligidagi unumdorlikni oshirish.
Tuproq va suv resurslarini muhofaza qilish.
Iqtisodiy jihatdan samarali va barqaror qishloq xo‘jaligi rivojlanishini ta’minlash.
Hudud resurslarining optimal taqsimlanishiga yordam berish.
Hududlarda agroiqtisodiy va ekologik muvozanatni saqlash.

O‘zbekistonda agrotuproq rayontlashtirish:

O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi uchun juda muhim davlat hisoblanib, u yerda turli iqlim va tuproq sharoitlari mavjud. Shu sababli respublikada agrotuproq rayontlashtirish ishlari davom ettirilib, har bir viloyat va tuman sharoitlari uchun maxsus agrotexnik tavsiyalar ishlab chiqiladi. Bu tadbirlar yordamida sohada respublika darajasida barqaror va samarali ekin etishtirish tizimi yo‘lga qo‘yilgan.

Agar qo‘shimcha ma’lumot yoki misollar kerak bo‘lsa, ayting, batafsilroq tushuntirib beraman.