AGAVA

AGAVA (Agave) — chuchmomadoshlar oilasiga mansub ko’p yillik o’simliklar turkumi. Vatani — O’rta va Janubiy Amerika. 300 dan ortiq turi Meksika va unga yondosh o’lkalarda yovvoyi holda o’sadi. Yevropa va Osiyoda (xususan, O’rta Osiyo, Qrim va Kavkazda) ham ekiladi. Poyasi qisqa, quyi qismida uzun va qalin (sukkulent) yopirma barglar joylashgan. Agava monokarp o’simlik, ya’ni butun hayoti davomida faqat bir marta (6 — 15 yilda, oranjereyalarda esa 20 — 30 yildan keyin) gullab, uzun (12metrgacha) generativ poya chiqaradi, unda 17 mingga qadar gul bo’ladi. Gullari urug’lab bo’lgandan so’ng Agava quriydi. Agava asosan manzarali o’simlik sifatida ekiladi.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Agava — Asparagaceae oilasiga mansub o‘t o‘simliklar turkumi bo‘lib, ularning aksariyati janubiy va markaziy Amerika mintaqalarida, ayniqsa Meksika va AQSh janubida o‘sadi. Agava o‘simliklari quruq va issiq iqlim sharoitlariga juda moslashgan bo‘lib, ko‘proq sahro va yong‘inli hududlarda uchraydi.

Tuzilishi va xususiyatlari:

Barglari: Qalin, xira yoki ko‘knari-gullar rangda bo‘lishi mumkin; ularning chetlari ko‘pincha tikanli yoki kaziy tarzda nozik cho‘tkalarga ega. Barglar ko‘pincha yuzasi mum qatlami bilan qoplangan bo‘lib, bu ularni suvni yo‘qotishdan himoya qiladi.
Rangi: Ba’zi agava turlari ko‘k-yashil, yashil yoki kulrangish ranglarda bo‘ladi.
Gullari: Agava gullari baland, tor shoxli yoki shoxchasimon gulchaqalar ko‘rinishida bo‘lib, oq, sariq yoki ko‘k ranglarda bo‘lishi mumkin. Gullash davri odatda o‘simlik hayotida bir marta sodir bo‘ladi va uni ko‘pincha «bir martalik gullash» deb atashadi — ya’ni agava gullagach, keyinchalik o‘limga yuz tutadi.
Poyasi: Ba’zi turlarida markaziy poyasi rivojlanadi, u gullar joylashgan baland to‘palak hosil qiladi.

Qo‘llanilishi:

To‘qimachilikda: Agava tolalari qattiq va mustahkam bo‘lgani uchun arqon, mato va boshqa qattiq iplar tayyorlashda ishlatiladi. Ayniqsa Agave sisalana turidan olinadigan tolalar juda mashhur.
Ichimliklar va oziq-ovqatda: Meksikada agava o‘simligidan tequila va mezkal kabi mashhur alkogol ichimliklar ishlab chiqariladi. Shuningdek, agava sharbati tabiiy shirinlatgich sifatida ishlatiladi, u diabet bilan og‘riganlar uchun yaxshi alternativa bo‘lishi mumkin.
Dekorativ o‘simlik sifatida: Agava ko‘plab bog‘larda, park va xiyobonlarda dekorativ o‘simlik sifatida keng qo‘llaniladi.
Dori-darmonlarda: An’anaviy tibbiyotda agava o‘simligining ba’zi turlari yaralarni tuzatishda, yallig‘lanishga qarshi va boshqa maqsadlarda ishlatilgan.

Qayerda o‘sadi?

Agava asosan Amerika qit’asining quruq va issiq hududlarida o‘sadi. Ular toshli va qumloq tuproqlarga yaxshi moslashgan, kam suv talab qiladigan o‘simliklardir. Ular keng tarqalgan bo‘lib, ularni bog‘larda, quruq bog‘larda, plyajlar va hatto shahar sharoitlarida ham ko‘rish mumkin.

Nisbat:

Agava biroz sukkulentlarga o‘xshaydi, chunki ularning barglari suvni saqlab turish uchun o‘ziga xos strukturalarga ega. Ammo ularning o‘lgani keyin, ko‘p hollarda o‘rmonda yoki tabiatda tabiiy ravishda parchalanib ketadi.

Agar sizga ma’lum bir agava turi yoki ularning ko‘paytirish, parvarishlash usullari haqida ma’lumot kerak bo‘lsa, qo‘shimcha so‘rashingiz mumkin.