Abu Nuvos Abu Ali Hasan ibn Honi Hakamiy

Abu Nuvos Abu Ali Hasan ibn Honi Hakamiy (762, Ahvoz — 813, Bagʻdod) — arab shoiri. Abbosiylar davrining buyuk shoirlaridan.

Hayoti

Abu Nuvasning bolaligi Basrada o‘tgan, u yerda yoshligidayoq u taniqli adiblar va olimlar bilan tanishgan. Uning otasi oxirgi ummaviy xalifa Marvarid II qo‘shinida xizmat qilgan. SHoirning onasi fors bo‘lgan. Kufa madrasalarida taʼlim olgan. Sheʼrlarining goʻzalligi, purhikmatliligi jihatidan hatto Umru ul-Qaysga tenglashtirilgan. Mayparastligi tufayli el ichida "Shaʼir ul-Hamra" ("Ichkilik shoiri") degan nom olgan. Hayotining asosiy qismini Bagʻdodda oʻtkazgan, xalifalar – Horun ar-Rashid, Al-Amin va Al-Maʼmun bilan juda yaqin munosabatda boʻlgan.

Ijodi

Abu Nuvas hajviya va marsiyalar yozgan. U mustaqil ov qasidalari – tardiyatning yaratuvchisi hisoblanadi, chunki unga qadar ov tasvirlari qasidalarda faqat tarkibiy element sifatida mavjud bo‘lgan. Ammo Abu Nuvasga shuhratni uning hamriyati – may haqidagi she’rlari, Abu Nuvasda mustaqil janrga ilk bora aylangan butun boshli ziyofat qasidalari keltirgan. Xorun ar-Rashid saroyida qabul qilingan, bir qancha vaqt amir al-Xasib saroyida yashagan, so‘nggi yillarini esa Bag‘dodda xalifa al-Aminning saroy shoiri sifatida o‘tkazgan. Abu Nuvas obrazlarining rang-barangligi, uning nihoyatda kuzatuvchanligi, cheksiz she’riy fantaziyasi, uslubining aniq-ravshan va soddaligi arablar orasida o‘rta asrning eng buyuk shoirlaridan biri sifatida shuhrat qozonishiga sabab bo‘lgan. Mavzularining birxilligiga qaramay (ayniqsa xamriyat janrida), shoir har safar yangi ifodali obrazlar topgan. Ijodida ishqiy va axloqiy mavzu yetakchi oʻrin tutadi. Uning "Devoni" Qohirada qaytaqayta nashr etilgan (1898).

Manbalar

3.ZIYAVUDDINOVA, MUXLISA. «YANGILANISH» DAVRI SHE’RIYATI, Toshkent, 2011 — 77-80 bet. </ref>

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Abu Nuvos Abu Ali Hasan ibn Honi Hakamiy (taxminan 750—810 yillar orasida yashagan) — arab shoiri va diniy mutafakkiri. U arab adabiyotining ilk va eng muhim shoirlaridan biri hisoblanadi. Abu Nuvos arab klassik adabiyotida yangi va o‘ziga xos ovoz, yangicha mavzular va shakllarni olib kirgani bilan mashhurdir.

Hayoti va faoliyati

Abu Nuvosning aniq tug‘ilgan joyi noma’lum, ammo ko‘plab manbalarda u Hakamiy oilasidan chiqqani ta’kidlanadi. U Abbosiylar sulolasi davrida yashagan va uning asarlari ko‘plab madaniy va siyosiy hamda ijtimoiy muammolarni aks ettiradi. Abu Nuvos Boshariy xalqi orasidan bo‘lib, ularning urf-odatlari, jangari ruhiyati va hayotiy tafakkurini o‘z she’rlarida jonli tasvirlagan.

ijodi

Abu Nuvos — erotik, hayotiy va falsafiy mavzulardagi she’riyatning ilg‘or namoyandasi. U shuningdek, alkogol ichimliklarga, tabiiy go‘zallikka, baxt va ozodlikka oid mavzularni ham keng qamrab olgan. Uning she’rlari, ayniqsa, "khamriyyat" (vino haqidagi she’rlar) janrida juda taniqli.

Abu Nuvosning ijodiy merosi:

Erotizm va tabiat tasviri: Uning she’rlari ko‘pincha tabiat go‘zalligini va inson ehtiroslarini o‘zida aks ettiradi.
Ikki dunyo falsafasi: Abu Nuvos bu dunyo hayoti cheklanganligini va undan zavqlanib yashash kerakligini ta’kidlaydi.
Insoniylik va ozodlik: U shaxsiy erkinlik va inson qadriyatini madh etgan.

ahamiyati

Abu Nuvos arab she’riyatida yangi shakllar va mavzularni kiritgan, uning asarlari arab va fors adabiyoti rivojiga katta ta’sir ko‘rsatgan. Uning she’rlari faylasufona, sarkazm va hazil bilan to‘la, shuningdek, u birinchi bo‘lib o‘z asarlarida shaxsiy his-tuyg‘ularni ochiq ifoda qilgan.

xulosa

Abu Nuvos Abu Ali Hasan ibn Honi Hakamiy arab adabiyotining mo‘jizakor namoyandalaridan biri bo‘lib, uning ijodi hali ham o‘rganilmoqda va qadrlanmoqda. U o‘z davrining ijtimoiy va madaniy muammolarini yangi badiiy shakllar orqali ifoda etgan, bu esa uni tarixda abadiy qoldirdi.

Agar kerak bo‘lsa, uning ijodidan ayrim she’rlarni ham taqdim eta olaman.