Absheron tumani

Absheron tumani (ozarbayjoncha: Abşeron rayonu) — Ozarbayjon Respublikasidagi maʼmuriy hududiy birlik. Maʼmuriy markazi Xirdalan shahri.

Tarixi

Absheron tumani 1963-yil 4-yanvarda tashkil etilgan. Absheron tumani soʻnggi yillarda Boku va Sumqayit maʼmuriy hududlaridagi kolxozlar va sovxozlarni, parrandachilik sanoatini, qishloq xoʻjaligi sohasiga xizmat koʻrsatuvchi idora va korxonalarni, qishloq qurilish va melioratsiya tashkilotlarini, agrar ilmiy-tadqiqot institutlari va laboratoriyalarini yuqori malakali boshqarish bilan taʼminlash uchun tashkil etilgan. Uning oldiga har ikkala sanoat markazining qishloq xoʻjaligi mahsulotlariga boʻlgan ehtiyojini toʻliqroq qondirish vazifasi qoʻyildi.

Geografiyasi

Absheron tumani Kaspiy dengizining gʻarbiy qismida joylashgan.

Abşeron tumani shimoldan Sumqayit shahri, shimoliy-gʻarbdan Xizi viloyati, gʻarbdan Qobustan viloyati, janubi-gʻarbdan Hojiqabul viloyati va sharqdan Boku shahri bilan chegaradosh.

Tabiati

Absheron yarim orolida qora tutning koʻplab navlari oʻsadi, ularning eng yaxshisi xartut deb nomlanadi. Ozarbayjonliklar oq tut bilan bir qatorda qora tutdan murabbo pishiradilar. Shuningdek, Absheron yarim orolida pista, bodom va zaytun daraxtlari yetishtiriladi.

Absheronda yetishtiriladigan ozuqa ekinlari quyidagilardir: shuvoq, tuksiz qizilmiya, beda, qattiq oʻt, qirgʻoq oʻtlari, dasht mushukchasi, barmoqli oʻtloq, pomidor, baqlajon, sabzi, piyoz.

Tarkibi

Tumanda 1 ta shahar (Xirdalan), 8 ta aholi punkti (Jeyranbatan, Saroy, Mehdiobod, Digah, Qobu, Quzdek, Hokmaliy, Ashagi Quzdek) va 6 ta qishloq (Masazir, Fatmayi, Mamadli, Qorilil, Pirakashkul va Novxani) mavjud.

Aholisi

2006-yil 1-aprel holatiga koʻra aholisi 102,5 ming kishini tashkil qildi va asosan Ozarbayjon turklaridan iborat. Armaniston Respublikasidan kelib chiqqan etnik tozalash natijasida ushbu hududga 3327 nafar qochqin va bosib olingan viloyatlardan 16872 nafar qochqin vaqtincha joylashtirildi.

Iqtisodiy xususiyatlari

Sovet Ittifoqi davrida Absheron tumani rivojlangan sanoat-agrar mintaqa edi. Ayni paytda tumanda 148 savdo va umumiy ovqatlanish xizmatlari, 22 sanoat ishlab chiqarish, yonilgʻi quyish, 27 dorixona, 4 transport va 21 qishloq xoʻjaligi korxonalari mavjud.

Madaniy-maʼrifiy muassasalar

Hozirgi kunda Absheron tumanida qadimiy tarixiy obidalar bilan bir qatorda zamonaviy istirohat bogʻlari, 2 ta muzey va 4 ta madaniyat uylari aholiga xizmat koʻrsatmoqda.

Taʼlim sohasida 1 ta universitet, 2 ta texnik litsey, 1 ta kollej, 36 ta umumtaʼlim maktabi, 22 ta bolalar bogʻchasi, „bolalar va oʻsmirlar“ sport maktabi mavjud.

Moddiy va madaniy meros

Guzdek aholi punktida XIX asrga oid toʻrtta fermer xoʻjaligi binosi "Devalik" deb nomlangan. Teymur Hamidov, Malik va Mamad Rzayevlarga tegishli ushbu binolar iqtisodiy maqsadlarda foydalanilmasa ham saqlanib qolingan.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Absheron tumani haqida ma'lumot

Absheron tumani O‘zbekistonning Toshkent viloyatiga qarashli bo‘lib, mamlakatning muhim ma’muriy hududlaridan biridir. Tumanning nomi Ozarbayjonning Absheron yarimoroli nomidan kelib chiqqan bo‘lishi mumkin, ammo O‘zbekistonning Absheron tumani hududi o‘zining noyob tabiati, iqtisodiyoti hamda tarixiy ahamiyati bilan ajralib turadi.

Geografik joylashuvi: Absheron tumani Toshkent viloyatining janubi-sharqida joylashgan. Tumanning atrofida boshqa viloyat yoki tumanlar bilan chegaralashgan hududlari mavjud bo‘lib, u o‘zining geografik o‘rniga ko‘ra qishloq xo‘jaligi va sanoat rivojlangan hudud hisoblanadi. Hududning iqlimi kontinental bo‘lib, yozlari issiq va quruq, qishlari esa sovuq o‘tadi.

Aholi: Absheron tumanida aholining soni yosh va faolligi yuqori darajada. Aholi asosan o‘zbek millatiga mansub bo‘lib, boshqa millat vakillari ham mavjud. Odamlar asosan qishloq xo‘jaligi, sanoat korxonalari va xizmat sohasida band.

Iqtisodiyoti: Tumanning iqtisodiyoti asosan qishloq xo‘jaligiga asoslangan. Bu yerda g‘alla yetishtirish, chorvachilik, bog‘dorchilik va paxtachilik rivojlangan. So‘nggi yillarda tumanda kichik va o‘rta biznes ham rivojlanib, yangi ish joylari paydo bo‘lmoqda. Shu bilan birga, sanoat korxonalari ham mavjud bo‘lib, ular qurilish materiallari ishlab chiqarish, oziq-ovqat sanoati va boshqa sohalarga xizmat qiladi.

Tarixi va madaniyati: Absheron tumani qadimdan aholi yashagan hudud bo‘lib, uning tarixi ko‘plab davrlarni o‘z ichiga oladi. Hududda ko‘plab tarixiy va madaniy yodgorliklar mavjud. Mahalliy aholining an’anaviy madaniyati, hunarmandchiligi va folklori avloddan-avlodga uzatilmoqda.

Ta’lim va sog‘liqni saqlash: Tumanda maktablar, boshlang‘ich va o‘rta ta’lim muassasalari mavjud bo‘lib, aholining ta’lim olish imkoniyatlari kengaymoqda. Shuningdek, tuman markazida va qishloq punktlarida kasalxonalar, poliklinikalar faoliyat yuritmoqda, aholining sog‘liqni saqlash darajasi doimiy ravishda yaxshilanmoqda.

Transport va infratuzilma: Absheron tumani transport jihatdan qulay joyda joylashgan bo‘lib, asosiy yo‘llar va temir yo‘l tarmoqlari orqali Toshkent shahriga va boshqa viloyatlarga yaxshi bog‘langan. Bu esa hududda iqtisodiy va ijtimoiy faoliyatni rivojlantirishga yordam beradi.

Umuman olganda, Absheron tumani Toshkent viloyatining muhim ma’muriy va iqtisodiy markazlaridan biri sifatida mamlakatimizning rivojlanishida o‘z o‘rniga ega. Tumanning sog‘lom ijtimoiy-iqtisodiy muhiti va boy madaniy merosi uni tadqiqot va diqqatga sazovor joyga aylantiradi.